Kiedy jesteś na zwolnieniu lekarskim (L4), przez pierwsze 33 dni choroby w roku płaci ci pracodawca – zwykle 80% wynagrodzenia, a w niektórych sytuacjach 100%. Od 34. dnia przejmuje to ZUS i wypłaca zasiłek chorobowy. Wyjaśniamy, ile dostaniesz, czy w pierwszej pracy w ogóle przysługuje ci chorobowe, jak działa e-zwolnienie i co wolno, a czego nie wolno robić na L4 po zmianach z 13 kwietnia 2026 r.
Spis treściZa czas choroby nie dostajesz zwykłej pensji, tylko jedno z dwóch świadczeń:
| Świadczenie | Kto płaci | Jak długo | Ile |
|---|---|---|---|
| Wynagrodzenie chorobowe | pracodawca | łącznie do 33 dni w roku kalendarzowym (14 dni – od roku następującego po tym, w którym skończyłeś 50 lat) | 80%, a 100% w szczególnych przypadkach |
| Zasiłek chorobowy | ZUS | od 34. dnia choroby w roku (od 15. dnia przy limicie 14 dni), maksymalnie 182 dni, a 270 dni przy gruźlicy lub chorobie w ciąży | zwykle 80%, a 100% w szczególnych przypadkach |
Dni choroby w roku sumują się: jeśli w lutym byłeś/byłaś chory/chora 10 dni, a w listopadzie 25 dni, to pracodawca zapłaci za 23 dni listopada, a za kolejne 2 dni zasiłek wypłaci już ZUS. Licznik zeruje się 1 stycznia.
Pracodawca może też w swoim regulaminie przewidzieć wyższe wynagrodzenie chorobowe niż 80%. Wynagrodzenie chorobowe należy się za każdy dzień zwolnienia – także za weekendy i dni wolne. Liczy się je w uproszczeniu od przeciętnej pensji z 12 miesięcy przed chorobą (zasady są takie same jak przy zasiłku z ZUS).
Wypadek przy pracy (a nie w drodze do niej) to osobna sytuacja – opisujemy ją na stronie Wypadki przy pracy i choroby zawodowe.
Co do zasady prawo do świadczeń chorobowych masz dopiero po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego (to tzw. okres wyczekiwania). Jeśli zachorujesz wcześniej, nie dostaniesz ani wynagrodzenia chorobowego od pracodawcy, ani zasiłku.
Ważny wyjątek dla absolwentów: jeśli zaczynasz pracę (i zostajesz objęty/objęta ubezpieczeniem chorobowym) w ciągu 90 dni od ukończenia szkoły lub uzyskania dyplomu, chorobowe przysługuje ci od pierwszego dnia. Okres wyczekiwania nie obowiązuje też m.in. wtedy, gdy niezdolność do pracy jest skutkiem wypadku w drodze do pracy lub z pracy.
Lekarz wystawia zwolnienie elektronicznie – tzw. e-ZLA. Trafia ono do ZUS i automatycznie do pracodawcy, więc zwykle nie musisz niczego zanosić. Swoje zwolnienia sprawdzisz na profilu w eZUS (PUE ZUS). Jeśli lekarz wyjątkowo wręczy ci wydruk, dostarcz go pracodawcy.
e-ZLA nie zwalnia cię z obowiązku zawiadomienia pracodawcy o nieobecności. Musisz to zrobić niezwłocznie, najpóźniej w drugim dniu nieobecności – osobiście, przez kogoś, telefonicznie, mailem, SMS-em albo pocztą. Podaj przyczynę i przewidywany czas nieobecności. Zaniedbanie tego obowiązku może skończyć się karą porządkową, a w skrajnych przypadkach nawet zwolnieniem dyscyplinarnym.
Przy wystawianiu zwolnienia podajesz lekarzowi adres, pod którym będziesz przebywać w czasie choroby. Jeśli w trakcie L4 zmienisz miejsce pobytu, masz 3 dni, by powiadomić o tym pracodawcę i ZUS.
Zwolnienie służy leczeniu i powrotowi do zdrowia. Jeśli w tym czasie pracujesz zarobkowo (na jakiejkolwiek umowie, także dorywczo czy jako freelancer) albo wykorzystujesz zwolnienie niezgodnie z jego celem, tracisz prawo do wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku za cały okres zwolnienia.
Od 13 kwietnia 2026 r. przepisy jaśniej mówią, co jest dozwolone:
Prawidłowość wykorzystywania zwolnień kontroluje ZUS, a pracodawca, który zgłasza do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób, może to robić także sam.
W czasie usprawiedliwionej nieobecności, także na zwolnieniu lekarskim, pracodawca nie może wypowiedzieć ci umowy. Może natomiast rozwiązać ją bez wypowiedzenia, gdy choroba trwa bardzo długo – np. dłużej niż 3 miesiące, jeśli pracujesz u niego krócej niż 6 miesięcy. Pamiętaj też, że umowa na czas określony kończy się w ustalonym terminie, nawet jeśli akurat jesteś na L4. Więcej: Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem.
Jeśli choroba trwała dłużej niż 30 dni, przed powrotem do pracy musisz przejść kontrolne badania lekarskie – za czas badań zachowujesz wynagrodzenie.
Kodeksowe wynagrodzenie chorobowe przysługuje tylko pracownikom na umowie o pracę. Na umowie zlecenia ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne – zasiłek z ZUS dostaniesz tylko wtedy, gdy do niego przystąpisz, i to po 90 dniach ubezpieczenia. Student przed 26. urodzinami na zleceniu nie płaci składek, więc nie ma też prawa do zasiłku chorobowego. To jedna z różnic, o których piszemy w tekście B2B czy etat lub zlecenie.
Kuba obronił dyplom 20 czerwca, a 1 sierpnia zaczął pierwszą pracę w biurze. Po dwóch tygodniach łapie grypę i dostaje 5 dni L4. Ponieważ zaczął pracę w ciągu 90 dni od dyplomu, okres wyczekiwania go nie dotyczy – pracodawca zapłaci mu 80% wynagrodzenia za te 5 dni (łącznie z weekendem). Kuba zawiadamia szefową SMS-em już pierwszego dnia.
Ola jest na L4 w sklepie, a w weekend miała dorabiać, prowadząc warsztaty na zleceniu. Jeśli to zrobi, ryzykuje utratę wynagrodzenia chorobowego za całe zwolnienie – praca zarobkowa w czasie L4 to nie jest „czynność incydentalna”.
Masz pytania o chorobowe? Zasiłki wyjaśnia ZUS (zus.pl), a w sprawach z pracodawcą bezpłatnie doradzi Państwowa Inspekcja Pracy: 801 002 006 lub 459 599 000 (pon.–pt. 9.00–15.00).
Podstawa prawna: art. 41, 53 § 1, 92 i 229 § 2–3 Kodeksu pracy (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1245) – Kodeks pracy w ISAP; ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (w brzmieniu obowiązującym od 13 kwietnia 2026 r.); rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (§ 2).
poleca:
