Pracownik delegowany w UE – prawa, formularz A1 i warunki pracy za granicą i w Polsce

Pracownik delegowany to ktoś, kogo pracodawca wysyła na pewien czas do pracy w innym kraju UE – np. polska firma budowlana wysyła ekipę do Niemiec albo firma z Czech przysyła montażystów do Polski. Dawniej zasady dla pracowników delegowanych do Polski były w Kodeksie pracy; od 2016 r. reguluje je osobna ustawa o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług, a ten rozdział Kodeksu uchylono. Wyjaśniamy, jakie masz prawa, gdy firma wysyła cię za granicę, co oznacza formularz A1 i gdzie sprawdzić warunki pracy w danym kraju.

Spis treści

⇑Delegowanie, delegacja czy praca za granicą – to nie to samo

Podróż służbowa (potocznie „delegacja”) – szef wysyła cię na kilka dni na szkolenie czy targi w innym mieście lub kraju. Należą ci się diety i zwrot kosztów podróży na podstawie Kodeksu pracy.
Delegowanie w ramach świadczenia usług – twój pracodawca wykonuje usługę w innym państwie UE (np. remont, montaż, usługi IT u klienta) i wysyła cię tam do pracy na dłuższy, ale ograniczony czas. Dalej jesteś zatrudniony(-a) w swojej firmie, ale za granicą chronią cię także przepisy kraju przyjmującego.
Praca za granicą na własną rękę – sam(-a) znajdujesz pracę i podpisujesz umowę z zagranicznym pracodawcą. Wtedy podlegasz po prostu prawu tamtego kraju – o tym piszemy w poradniku jak szukać pracy (także za granicą).

⇑Wyjeżdżasz z polską firmą: jakie warunki ci przysługują

Pracodawca delegujący musi zapewnić ci co najmniej te warunki zatrudnienia, które w kraju przyjmującym gwarantuje prawo – jeśli są korzystniejsze od polskich. Chodzi m.in. o:

wynagrodzenie ze wszystkimi obowiązkowymi składnikami w tym kraju (nie tylko płacę minimalną),
czas pracy, odpoczynek i urlop,
bezpieczeństwo i higienę pracy,
warunki zakwaterowania, jeśli zapewnia je pracodawca,
zwrot kosztów podróży, wyżywienia i zakwaterowania przy wyjazdach w ramach delegowania.

Jeżeli polskie przepisy lub twoja umowa dają ci więcej, stosuje się te korzystniejsze warunki.

Po 12 miesiącach – prawie wszystkie przepisy kraju przyjmującego

Delegowanie do 12 miesięcy to delegowanie krótkoterminowe. Pracodawca może wydłużyć ten okres do 18 miesięcy, składając umotywowane powiadomienie w kraju przyjmującym. Po przekroczeniu 12 (albo 18) miesięcy stosuje się do ciebie praktycznie wszystkie warunki zatrudnienia obowiązujące w tamtym kraju – z kilkoma wyjątkami. Te zasady obowiązują w Polsce od 4 września 2020 r.

Informacje przed wyjazdem

Jeśli wyjazd ma trwać dłużej niż 4 kolejne tygodnie, przed wyjazdem pracodawca musi przekazać ci (na papierze lub elektronicznie) informację m.in. o kraju, w którym będziesz pracować, przewidywanym czasie pracy za granicą, walucie wypłaty wynagrodzenia, dodatkowych świadczeniach (np. dodatku za delegowanie) i o tym, czy i na jakich warunkach zapewnia powrót do kraju. Przy delegowaniu powinien też wskazać oficjalną stronę kraju przyjmującego z informacjami o warunkach zatrudnienia.

⇑Formularz A1 – ubezpieczenie zostaje w Polsce

Przy delegowaniu na krótszy czas możesz pozostać w polskim systemie ubezpieczeń (składki płaci się do ZUS). Potwierdza to zaświadczenie A1 wydawane przez ZUS na wniosek pracodawcy. Warunki to m.in.:

delegowanie nie może przekroczyć 24 miesięcy,
jeśli zatrudniono cię specjalnie po to, by cię wysłać za granicę, przed wyjazdem musisz przez co najmniej miesiąc podlegać polskim ubezpieczeniom,
firma musi prowadzić znaczną część działalności w Polsce,
nie możesz zastępować innego pracownika delegowanego, a pracodawca nadal kieruje twoją pracą.

Od 1 kwietnia 2022 r. wniosek o A1 składa się wyłącznie elektronicznie przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS. Poproś pracodawcę o kopię A1 i miej ją przy sobie – może o nią zapytać inspekcja w kraju przyjmującym. Jeśli płaciłeś(-aś) podatek za granicą, sprawdź, czy przysługuje ci zwrot podatku.

⇑Delegowanie do Polski – gdy cudzoziemiec pracuje u nas

Pracodawca z innego państwa UE, który przysyła pracowników do Polski, musi zapewnić im co najmniej polskie gwarantowane warunki zatrudnienia: m.in. normy czasu pracy i odpoczynku, wymiar urlopu, wynagrodzenie (w 2026 r. płaca minimalna to 4806 zł brutto za pełny etat), dodatki za nadgodziny, przepisy BHP i równe traktowanie. Składa też w Państwowej Inspekcji Pracy oświadczenie o delegowaniu pracownika – na papierze lub elektronicznie, po polsku lub angielsku – a o zmianach zawiadamia PIP w ciągu 7 dni roboczych. Formularz jest dostępny w serwisie biznes.gov.pl.

Przykład: Tomas z Litwy przyjeżdża z litewską firmą na 4 miesiące montować regały w magazynie pod Poznaniem. Nawet jeśli umowę ma litewską, w Polsce musi dostać co najmniej polską płacę minimalną, dodatek za nadgodziny i odpoczynek zgodny z Kodeksem pracy. Przestrzeganie tych zasad kontroluje PIP.

⇑Gdzie sprawdzić warunki w danym kraju

Warunki dla pracowników delegowanych do Polski – serwis biznes.gov.pl (dział o delegowaniu pracowników).
Warunki w innych państwach UE – każde z nich ma oficjalną stronę krajową; listę kontaktów znajdziesz w portalu Twoja Europa.
Ubezpieczenie i A1 – ZUS; prawa pracownicze przy delegowaniu z Polski – PIP.

Szukasz pracy w kraju albo za granicą? Zajrzyj do ofert pracy. Ogólne zasady umowy o pracę opisujemy na stronie Zawarcie umowy o pracę, a to, jak ustala się wynagrodzenie – na stronie o ustalaniu wynagrodzenia i innych świadczeń.

Pytania o prawa pracownika delegowanego możesz zadać prawnikom PIP: 801 002 006 (telefon stacjonarny) lub 459 599 000 (komórka), dni robocze 9–15.

Podstawa prawna: art. 29¹ § 2 i 77⁵ Kodeksu pracy (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1245) – Kodeks pracy w ISAP. Delegowanie: ustawa z 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (Dz.U. 2016 poz. 868 ze zm., m.in. nowelizacja Dz.U. 2020 poz. 1423); ubezpieczenia: art. 12 rozporządzenia (WE) nr 883/2004.

⇑Źródła

Udostępnij