Ponadzakładowy układ zbiorowy pracy to układ, który obejmuje nie jedną firmę, ale wielu pracodawców – np. grupę spółek, część branży albo jednostki sektora publicznego. Ustala dla nich wszystkich jednolite minimum: płace, dodatki, czas pracy, urlopy. Od 13 grudnia 2025 r. reguluje go osobna ustawa o układach zbiorowych pracy, a nie Kodeks pracy.
Spis treściPo stronie pracowników – ponadzakładowe organizacje związkowe (np. ogólnokrajowe związki branżowe). Po stronie pracodawców – organizacja pracodawców, co najmniej dwóch pracodawców (nie muszą należeć do żadnej organizacji) albo, w sektorze publicznym, np. minister, wójt, burmistrz, starosta czy marszałek województwa.
Osoby pracujące u pracodawców objętych układem. Nowa ustawa pozwala objąć układem nie tylko pracowników na etacie, ale też osoby na innych umowach, np. zleceniu. Jeśli twoja firma jest objęta układem ponadzakładowym, pracodawca musi cię o tym poinformować w informacji o warunkach zatrudnienia.
W Polsce układów ponadzakładowych jest niewiele. Ministerstwo pracy wskazuje górnictwo węgla kamiennego jako sektor z wysoko rozwiniętymi rokowaniami zbiorowymi, a jako branże, w których mogłyby powstać nowe układy branżowe, wymienia m.in. energetykę, budownictwo, hotelarstwo i handel.
Układ ponadzakładowy ustala wspólne warunki dla wielu firm, a układ zakładowy – dla jednego pracodawcy, z uwzględnieniem jego sytuacji. Oba muszą być dla ciebie co najmniej tak korzystne jak Kodeks pracy. Ogólne zasady opisujemy na stronie Układ zbiorowy pracy – co ci daje.
Pytania o to, czy układ dotyczy twojej firmy, możesz zadać w Centrum Poradnictwa PIP: 801 002 006 lub 459 599 000 (pon.–pt. 9.00–15.00).
Podstawa prawna: art. 9 i art. 29 § 3 pkt 1 lit. l Kodeksu pracy (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1245) – Kodeks pracy w ISAP; ustawa z 5 listopada 2025 r. o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych (Dz.U. 2025 poz. 1661) – ustawa w ISAP.
poleca:
