W BHP masz nie tylko obowiązki, ale i konkretne prawa. Najważniejsze z nich: możesz odmówić pracy, która bezpośrednio zagraża twojemu życiu lub zdrowiu – i dostaniesz za ten czas normalne wynagrodzenie. Z kolei twoim podstawowym obowiązkiem jest przestrzeganie zasad BHP, a gdy zauważysz wypadek lub zagrożenie – natychmiast powiadomić przełożonego.
Spis treściJeśli warunki pracy nie spełniają przepisów BHP i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla twojego zdrowia lub życia (albo twoja praca zagraża w ten sposób innym), możesz powstrzymać się od jej wykonywania. Musisz od razu zawiadomić o tym przełożonego.
Jeśli samo przerwanie pracy nie usuwa zagrożenia, możesz oddalić się z niebezpiecznego miejsca – też informując szefa. Za ten czas zachowujesz prawo do wynagrodzenia i nie możesz ponieść z tego powodu żadnych negatywnych konsekwencji (np. kary, gorszej oceny, zwolnienia).
„Bezpośrednie zagrożenie” to sytuacja realna i poważna, a nie zwykła niewygoda. Przykłady: iskrzący przewód przy stanowisku, wózek widłowy bez działających hamulców, praca na wysokości bez zabezpieczeń, wyciek nieznanej substancji.
Przy pracach wymagających szczególnej sprawności psychofizycznej (np. obsługa suwnic i podnośników, prowadzenie niektórych pojazdów) możesz – po uprzedzeniu przełożonego – powstrzymać się od pracy, jeśli twój stan (np. skrajne zmęczenie, choroba) nie pozwala wykonać jej bezpiecznie i zagraża innym. W tej sytuacji przepisy nie gwarantują wprost wynagrodzenia. Prawa do odmowy nie mają osoby, których zadaniem jest ratowanie życia lub mienia (np. ratownicy).
Przestrzeganie przepisów i zasad BHP to podstawowy obowiązek pracownika. W praktyce oznacza to, że musisz:
Za łamanie zasad BHP pracodawca może ukarać cię karą porządkową – upomnieniem, naganą, a nawet karą pieniężną. Jak to działa i jak się odwołać, opisujemy na stronie Kary porządkowe. Ogólne obowiązki pracownika (nie tylko w BHP) znajdziesz na stronie Obowiązki pracownika.
Jeśli zauważysz w pracy wypadek albo zagrożenie dla czyjegoś życia lub zdrowia, masz niezwłocznie zawiadomić przełożonego i ostrzec współpracowników oraz inne osoby w pobliżu. To dotyczy także twojego własnego wypadku – jeśli tylko stan zdrowia ci na to pozwala.
Nie bagatelizuj „drobnych” zdarzeń. Skręcona kostka na mokrej podłodze w kawiarni czy rozcięta ręka w kuchni to też mogą być wypadki przy pracy, a od zgłoszenia zależy m.in. to, czy dostaniesz świadczenia z ZUS. Co dalej – krok po kroku – przeczytasz na stronie Wypadek przy pracy i choroba zawodowa.
Jeśli pracujesz przy monitorze co najmniej przez połowę dnia pracy (np. w biurze, call center, IT, także jako praktykant lub stażysta), masz dodatkowe prawa:
Przerwa „ekranowa” to coś innego niż zwykła przerwa w pracy (co najmniej 15 minut przy dniu pracy od 6 godzin) – przysługują ci obie. Więcej o przerwach na stronie Czas pracy – podstawowe pojęcia.
Ola pracuje na pół etatu w call center – 4 godziny dziennie przy komputerze, czyli całą swoją dniówkę. Ma więc prawo do 5 minut przerwy po każdej godzinie przy monitorze, a gdy lekarz medycyny pracy stwierdzi, że potrzebuje okularów do pracy przy ekranie, pracodawca powinien je jej zapewnić (w kwocie, którą sam ustalił).
Masz pytanie o swoje prawa w BHP? Zadzwoń do Centrum Poradnictwa PIP: 801 002 006 (z telefonu stacjonarnego) lub 459 599 000 (z komórki), pon.–pt. 9–15, albo na linię BHP GIP: 22 111 35 27 (wt. i czw. 9–15).
Podstawa prawna: art. 209³, 210, 211 i 304¹ Kodeksu pracy (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1245) – Kodeks pracy w ISAP; rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (t.j. Dz.U. 2025 poz. 58).
poleca:
