Pierwsza praca po studiach, wakacyjna praca w sklepie albo pół etatu w biurze – zanim zaczniesz, umowa o pracę powinna być na piśmie, a jeśli jeszcze jej nie podpisaliście – pracodawca musi potwierdzić ci na piśmie jej warunki najpóźniej przed dopuszczeniem cię do pracy. Wyjaśniamy, co musi być w umowie, jakie informacje dostaniesz w ciągu 7 dni, ile może trwać okres próbny i o co możesz prosić pracodawcę po pół roku pracy.
Spis treściUmowę o pracę zawiera się na piśmie. Jeśli nie podpisaliście jej od razu, pracodawca musi przed dopuszczeniem cię do pracy potwierdzić ci na piśmie, kto jest stroną umowy, jaki to rodzaj umowy i jakie są jej warunki. „Popracuj tydzień na próbę, umowę podpiszemy potem” – to sytuacja, w której pracodawca łamie przepisy.
Stosunek pracy zaczyna się w dniu, który wpisano w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy. Przed pierwszym dniem musisz też mieć badania wstępne (orzeczenie lekarza, że nie ma przeciwwskazań do pracy) i przejść szkolenie BHP – instruktaż ogólny i stanowiskowy. Pracodawca zgłasza cię do ZUS w ciągu 7 dni od zatrudnienia. Więcej o badaniach i szkoleniach przeczytasz na stronach o profilaktycznej ochronie zdrowia i szkoleniu BHP.
Sprawdź, czy w twojej umowie są:
Przy umowie na zastępstwo, do pracy sezonowej albo dorywczej w umowie wpisuje się też jej cel. Każda późniejsza zmiana warunków umowy (np. podwyżka, zmiana etatu) wymaga formy pisemnej, zwykle aneksu. Jakie są rodzaje umów i limity umów terminowych, opisujemy na stronie Rodzaje umów o pracę.
Najpóźniej w ciągu 7 dni od dopuszczenia do pracy pracodawca przekazuje ci (na papierze albo elektronicznie) informację m.in. o:
Część tych informacji pracodawca może przekazać, wskazując odpowiednie przepisy. Zachowaj ten dokument – przyda się, gdy będziesz sprawdzać grafik albo rozliczenie nadgodzin.
Umowa na okres próbny służy sprawdzeniu, czy pasujecie do siebie. Może trwać najwyżej:
| Jaką umowę planujecie potem | Maksymalny okres próbny |
|---|---|
| na czas określony krótszy niż 6 miesięcy | 1 miesiąc |
| na czas określony od 6 do mniej niż 12 miesięcy | 2 miesiące |
| w pozostałych przypadkach, np. przed umową na rok lub na czas nieokreślony | 3 miesiące |
Okres 1- i 2-miesięczny można w umowie jednorazowo wydłużyć najwyżej o 1 miesiąc, jeśli uzasadnia to rodzaj pracy. Można też zapisać, że okres próbny przedłuża się o czas twojego urlopu lub innej usprawiedliwionej nieobecności, np. choroby. Ponowna umowa na okres próbny z tą samą osobą jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy masz wykonywać inny rodzaj pracy.
Przykład: Kuba ma dostać umowę na 4 miesiące jako pomoc w magazynie. Okres próbny przed nią może trwać najwyżej miesiąc. Gdyby firma planowała umowę na rok, okres próbny mógłby trwać do 3 miesięcy. Na okresie próbnym okres wypowiedzenia jest krótki: od 3 dni roboczych do 2 tygodni – szczegóły znajdziesz na stronie o wypowiedzeniu umowy.
Od 24 grudnia 2025 r. pracodawca musi podać kandydatowi informację o wynagrodzeniu (początkową kwotę lub przedział) – w ogłoszeniu, a jeśli nie, to przed rozmową kwalifikacyjną albo przed zawarciem umowy. Nie może też pytać, ile zarabiasz w obecnej lub poprzedniej pracy. Od kandydata może żądać tylko podstawowych danych: imienia i nazwiska, daty urodzenia, danych kontaktowych, a gdy to potrzebne do danej pracy – wykształcenia, kwalifikacji i przebiegu zatrudnienia. Jak się przygotować do spotkania, podpowiadamy w poradniku o przebiegu rozmowy kwalifikacyjnej.
Jeśli pracujesz u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy (i nie jesteś na okresie próbnym), możesz raz w roku kalendarzowym złożyć wniosek o umowę na czas nieokreślony albo o bardziej przewidywalne i bezpieczne warunki pracy – np. pełny etat zamiast połowy albo inny rodzaj pracy. Pracodawca powinien w miarę możliwości go uwzględnić i odpowiada w ciągu 1 miesiąca; jeśli odmawia, musi podać przyczynę. Za złożenie takiego wniosku nie wolno cię zwolnić.
Pracodawca nie może zakazać ci dodatkowego zatrudnienia u innego pracodawcy ani pracy na zleceniu czy we własnej działalności – chyba że podpisałeś(-aś) umowę o zakazie konkurencji. Jeśli praca wymaga szkolenia (z przepisów, umowy, regulaminu albo polecenia szefa), pracodawca pokrywa jego koszt, a szkolenie odbywa się w miarę możliwości w godzinach pracy i jest wliczane do czasu pracy.
Gdy pracodawca odmawia umowy na piśmie albo informacji o warunkach zatrudnienia, możesz bezpłatnie zapytać prawnika Państwowej Inspekcji Pracy: 801 002 006 (telefon stacjonarny) lub 459 599 000 (komórka), dni robocze 9–15.
Podstawa prawna: art. 22¹, 25, 26, 26¹, 29, 29³, 29⁴, 94¹³, 229 § 4 i 237³ Kodeksu pracy (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1245) – Kodeks pracy w ISAP.
poleca:
