Wygaśnięcie umowy o pracę to jej koniec z mocy prawa – bez wypowiedzenia i bez niczyjej decyzji, np. po śmierci pracownika albo po 3 miesiącach tymczasowego aresztowania. To rzadkie sytuacje. Dużo częściej przyda ci się druga część tej strony: świadectwo pracy, które dostajesz przy każdym zakończeniu pracy – piszemy, kiedy musisz je dostać, co w nim jest i jak je poprawić.
Spis treściKodeks pracy wymienia kilka takich sytuacji:
Jeśli pracodawca uważa, że twoja umowa wygasła, a ty się z tym nie zgadzasz, możesz odwołać się do sądu pracy w ciągu 21 dni od dnia wygaśnięcia – przysługują ci takie same roszczenia jak przy niezgodnym z prawem zwolnieniu bez wypowiedzenia (zob. co robić po niesłusznym zwolnieniu).
Przy każdym zakończeniu pracy – wypowiedzeniu, porozumieniu stron, końcu umowy terminowej, wygaśnięciu (zob. jak zakończyć umowę o pracę) – pracodawca wydaje świadectwo pracy w ostatnim dniu zatrudnienia. Jeżeli z obiektywnych przyczyn nie może ci go wręczyć tego dnia, w ciągu 7 dni wysyła je pocztą albo doręcza w inny sposób. Świadectwo może mieć postać papierową lub elektroniczną.
Wyjątek: jeśli z tym samym pracodawcą zawierasz kolejną umowę w ciągu 7 dni od zakończenia poprzedniej (np. po umowie próbnej podpisujesz umowę na rok), świadectwo dostaniesz tylko na swój wniosek – złożony w dowolnym momencie, na papierze lub elektronicznie. Pracodawca ma wtedy 7 dni na jego wydanie.
Pracodawca nie może uzależniać wydania świadectwa od tego, czy się z nim „rozliczysz” – np. oddasz uniform czy laptop. To osobne sprawy.
Na twoje żądanie pracodawca wpisze też wysokość i składniki wynagrodzenia oraz uzyskane kwalifikacje. Kolejny pracodawca na podstawie świadectwa ustala m.in. twój wymiar urlopu, dlatego zachowaj wszystkie świadectwa – także z krótkich prac wakacyjnych.
Jeśli w świadectwie jest błąd (np. zła data, zły tryb rozwiązania umowy), w ciągu 14 dni od jego otrzymania możesz złożyć do pracodawcy wniosek o sprostowanie. Pracodawca ma 7 dni na wydanie nowego świadectwa albo zawiadomienie cię o odmowie. Od odmowy możesz w ciągu 14 dni wystąpić do sądu pracy. Jeśli pracodawca w ogóle nie odpowie, sprawę także kierujesz do sądu.
Gdy sąd uzna, że dyscyplinarka była niezgodna z prawem, pracodawca musi wpisać w świadectwie, że umowę rozwiązano za wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę. Jeśli przegapiłeś(-aś) termin bez swojej winy, sąd może go przywrócić – wniosek składa się w ciągu 7 dni od ustania przeszkody.
Możesz pozwać pracodawcę do sądu pracy o zobowiązanie go do wydania świadectwa – w każdym czasie przed upływem przedawnienia. Jeśli firma już nie istnieje, sąd może ustalić twoje prawo do otrzymania świadectwa. Za szkodę z powodu niewydania świadectwa w terminie albo wydania wadliwego (np. nie mogłeś(-aś) przez to podjąć nowej pracy) należy ci się odszkodowanie – wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, najwyżej za 6 tygodni. Niewydanie świadectwa możesz też zgłosić do okręgowego inspektoratu pracy.
Natalia przez wakacje pracowała w lodziarni na umowie na czas określony do 31 sierpnia. Umowa skończyła się z upływem czasu, a 31 sierpnia dostała świadectwo pracy – zauważyła, że wpisano jej 3 dni wykorzystanego urlopu zamiast 1. Napisała wniosek o sprostowanie 5 września, a po kilku dniach dostała poprawione świadectwo. Dzięki temu w nowej pracy we wrześniu przysługuje jej prawidłowa liczba dni urlopu.
Problemy ze świadectwem pracy możesz bezpłatnie skonsultować z prawnikiem PIP: 801 002 006 (telefon stacjonarny) lub 459 599 000 (komórka), dni robocze 9–15.
Podstawa prawna: art. 63, 63¹, 63², 66, 67, 97, 97¹, 99, 264 § 2 i 265 Kodeksu pracy (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1245) – Kodeks pracy w ISAP.
poleca:
