Po pracy masz prawo do odpoczynku i pracodawca nie może go dowolnie skracać. Należy ci się co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdej dobie i co najmniej 35 godzin w każdym tygodniu. To ważne zwłaszcza w gastronomii, handlu i magazynach, gdzie zdarzają się zmiany „zamknięcie–otwarcie”. Sprawdź, jak to liczyć i kiedy możliwe są wyjątki.
Spis treściW każdej dobie pracowniczej (24 godziny liczone od momentu, w którym zaczynasz pracę według grafiku) przysługuje ci co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku. „Nieprzerwanego” znaczy, że nie można go pociąć na kawałki – np. 6 godzin w nocy i 5 godzin po południu to nie jest 11 godzin odpoczynku.
Z tej zasady wynika prosta matematyka: w jednej dobie możesz pracować maksymalnie 13 godzin (24 − 11), i to tylko w systemach, które pozwalają na wydłużony dzień pracy lub przy nadgodzinach. Czym jest doba pracownicza, wyjaśniamy na stronie Czas pracy – podstawowe pojęcia.
Kodeks dopuszcza tylko dwa wyjątki:
W tych przypadkach pracownikowi należy się równoważny okres odpoczynku w okresie rozliczeniowym – czyli „oddanie” skróconego wypoczynku później. Specjalne zasady mają też niektóre systemy równoważnego czasu pracy (np. przy dozorze urządzeń czy ochronie mienia, gdzie po długim dyżurze należy się odpoczynek co najmniej tak długi jak przepracowane godziny). „Pilne zamówienie” czy „brak ludzi na zmianie” nie są wyjątkiem.
W każdym tygodniu masz prawo do co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku. Ten czas obejmuje 11-godzinny odpoczynek dobowy – czyli w praktyce to jeden pełny dzień wolny plus 11 godzin.
„Tydzień” w przepisach o czasie pracy to 7 kolejnych dni kalendarzowych liczonych od pierwszego dnia okresu rozliczeniowego – nie zawsze od poniedziałku do niedzieli.
Odpoczynek tygodniowy może być krótszy niż 35 godzin, ale nigdy krótszy niż 24 godziny. Dopuszcza się to tylko:
Odpoczynek tygodniowy powinien przypadać w niedzielę. Niedziela w przepisach to 24 godziny od 6:00 w niedzielę do 6:00 w poniedziałek, chyba że pracodawca ustalił inną godzinę. Jeśli pracujesz w branży, w której praca w niedzielę jest dozwolona (np. gastronomia, hotel, ochrona), odpoczynek tygodniowy może wypaść w inny dzień. Zasady pracy w niedziele opisujemy na stronie Praca w niedziele i święta.
Jeśli masz od 15 do 18 lat i pracujesz jako młodociany (np. w ramach przygotowania zawodowego albo wakacyjnie), obowiązują cię ostrzejsze zasady:
Szczegóły znajdziesz na stronie Zatrudnianie młodocianych.
Przykład 1. Kuba pracuje w restauracji. W piątek kończy o 22:00, a w sobotę grafik przewiduje start o 10:00. Przerwa trwa 12 godzin – wszystko w porządku. Gdyby szef poprosił go o przyjście na 8:00, przerwa wyniosłaby 10 godzin, czyli o godzinę za mało.
Przykład 2. Ola pracuje zdalnie w call center na pełny etat. Kończy o 21:00, a następnego dnia ma zacząć o 7:00. To tylko 10 godzin przerwy – za mało, nawet jeśli pracuje z domu. Pracodawca powinien przesunąć jej start co najmniej na 8:00.
Jeśli pracodawca regularnie skraca ci odpoczynek, możesz bezpłatnie skonsultować się z Państwową Inspekcją Pracy (801 002 006 z telefonu stacjonarnego, 459 599 000 z komórki, pon.–pt. 9:00–15:00) albo złożyć skargę w okręgowym inspektoracie pracy.
Podstawa prawna: art. 132, 133, 136 § 2, 140¹ § 3, 151 § 2¹, 151⁵ § 2, 203 i 281 § 1 pkt 5 Kodeksu pracy (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1245) – Kodeks pracy w ISAP.
poleca:
