Za spóźnienia, łamanie BHP czy przyjście do pracy po alkoholu pracodawca może ukarać cię upomnieniem, naganą albo karą pieniężną. Kodeks pracy ściśle określa, za co i w jakim trybie można to zrobić. Masz 7 dni na sprzeciw, a po roku nienagannej pracy kara znika z akt.
Spis treści
⇑Jakie są kary i za co
| Kara | Za co można ją nałożyć |
|---|
| Upomnienie lub nagana | nieprzestrzeganie organizacji i porządku pracy (np. spóźnienia, samowolne wyjścia w trakcie zmiany), przepisów BHP i przeciwpożarowych, zasad potwierdzania obecności i usprawiedliwiania nieobecności |
| Kara pieniężna | tylko za: łamanie przepisów BHP lub przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, przyjście do pracy w stanie nietrzeźwości albo po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie, picie alkoholu lub zażywanie takiego środka w pracy |
Lista przewinień jest zamknięta. Kary porządkowej nie dostaniesz za to, że pracujesz wolniej czy popełniasz błędy merytoryczne – to sprawa oceny twojej pracy. Informacja o stosowanych karach powinna być w regulaminie pracy.
⇑Kara pieniężna – ile najwyżej
- za jedno przewinienie albo za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności – nie więcej niż jednodniowe wynagrodzenie,
- wszystkie kary pieniężne łącznie – nie więcej niż 1/10 wynagrodzenia do wypłaty (po potrąceniu m.in. alimentów i zaliczek),
- po potrąceniu kar musi ci zostać co najmniej 90% minimalnego wynagrodzenia netto – przy pełnym etacie w 2026 r. to ok. 3245 zł (wyliczenie orientacyjne). Więcej o potrąceniach z pensji.
Pieniądze z kar nie trafiają do kieszeni szefa – pracodawca musi je przeznaczyć na poprawę warunków BHP.
⇑Jak pracodawca musi to zrobić
- W terminie. Karę może nałożyć najpóźniej 2 tygodnie od dowiedzenia się o przewinieniu i nie później niż 3 miesiące od jego popełnienia.
- Po wysłuchaniu ciebie. Zanim cię ukarze, musi dać ci szansę na wyjaśnienia. Jeśli jesteś nieobecny (np. na zwolnieniu lekarskim), termin 2 tygodni zaczyna biec dopiero po twoim powrocie.
- Na piśmie. W zawiadomieniu wskazuje, co naruszyłeś i kiedy, oraz informuje o prawie do sprzeciwu i terminie. Odpis trafia do twoich akt osobowych.
- Proporcjonalnie. Bierze pod uwagę rodzaj naruszenia, stopień twojej winy i dotychczasowy stosunek do pracy.
⇑Jak się bronić – sprzeciw i sąd
- Sprzeciw w ciągu 7 dni od zawiadomienia o karze, jeśli uważasz, że ukarano cię z naruszeniem przepisów. Złóż go pracodawcy, najlepiej na piśmie i z uzasadnieniem.
- Pracodawca ma 14 dni na decyzję (po rozpatrzeniu stanowiska związku zawodowego, jeśli cię reprezentuje). Jeśli w tym czasie nie odrzuci sprzeciwu, oznacza to, że go uwzględnił.
- Pozew w ciągu 14 dni od zawiadomienia o odrzuceniu sprzeciwu – możesz wtedy wystąpić do sądu pracy o uchylenie kary.
Jeśli sprzeciw zostanie uwzględniony albo sąd uchyli karę pieniężną, pracodawca musi oddać ci pieniądze, a zawiadomienie znika z akt.
⇑Kiedy kara znika z akt
Po roku nienagannej pracy karę uważa się za niebyłą, a odpis zawiadomienia usuwa się z akt osobowych. Pracodawca może to zrobić wcześniej – z własnej inicjatywy albo na wniosek związku zawodowego.
⇑Przykład
Kuba pracuje w magazynie i mimo ostrzeżeń nie zakłada kasku ani butów ochronnych wymaganych na hali. Kierownik dowiaduje się o tym w poniedziałek, wysłuchuje Kuby i po tygodniu wręcza mu pisemne zawiadomienie o karze pieniężnej w wysokości jednodniowego wynagrodzenia. Kuba uważa, że kara jest niesłuszna – ma 7 dni na sprzeciw. Jeśli przez rok nie dostanie kolejnej kary, ta zniknie z jego akt.
⇑Na co uważać
- Za zwykłe spóźnienie kodeks przewiduje przede wszystkim upomnienie lub naganę, a karę pieniężną zastrzega dla ściśle wymienionych przewinień – jeśli dostałeś ją za spóźnienie, zapytaj w PIP, czy była dopuszczalna.
- Kara nałożona po terminie albo bez wysłuchania cię jest wadliwa – to dobry argument w sprzeciwie.
- Kara porządkowa to nie to samo co obowiązek pokrycia szkody – to odpowiedzialność materialna. Przy ciężkich przewinieniach pracodawca może zamiast kary rozwiązać umowę bez wypowiedzenia.
- Pilnuj terminów: 7 dni na sprzeciw liczy się od zawiadomienia, nie od dnia przewinienia.
Jeśli nie wiesz, czy kara jest zgodna z prawem, skorzystaj z bezpłatnej porady PIP: 801 002 006 (telefon stacjonarny) lub 459 599 000 (komórka), pon.–pt. 9.00–15.00.
Podstawa prawna: art. 87, 87¹, 104¹ § 2, 108–113 Kodeksu pracy (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1245) – Kodeks pracy w ISAP.
⇑Źródła
poleca:
