Od 7 kwietnia 2023 r. Kodeks pracy nie zna już „telepracy” – zastąpiła ją praca zdalna, czyli praca w miejscu, które wskazujesz i każdorazowo uzgadniasz z pracodawcą, np. w domu. Może być całkowita, częściowa (hybrydowa) albo okazjonalna – do 24 dni w roku. Wyjaśniamy, kto może jej żądać, kto płaci za prąd i internet, jak wygląda BHP i czy szef może cię skontrolować w domu.
Spis treściPraca zdalna może być wykonywana całkowicie (cały czas poza biurem) albo częściowo – np. 2 dni w domu, 3 w biurze. Miejsce pracy wskazujesz ty, ale każdorazowo uzgadniasz je z pracodawcą – to może być mieszkanie, ale też np. dom rodzinny na czas sesji. Pracę zdalną ustala się przy zawieraniu umowy albo w trakcie zatrudnienia – z inicjatywy pracodawcy lub na twój wniosek (na papierze albo mailem).
Pracodawca nie może co do zasady wysłać cię na pracę zdalną jednostronnie. Może ją polecić tylko w wyjątkowych sytuacjach: w czasie stanu nadzwyczajnego, stanu zagrożenia epidemicznego lub epidemii (i do 3 miesięcy po ich odwołaniu) albo gdy z powodu siły wyższej nie może zapewnić bezpiecznych warunków w biurze. Musisz wtedy wcześniej oświadczyć, że masz w domu odpowiednie warunki lokalowe i techniczne.
Na twój wniosek możesz pracować zdalnie okazjonalnie – do 24 dni w roku kalendarzowym, np. gdy czekasz na kuriera, masz egzamin po południu albo hydraulik ma przyjść do mieszkania. To nadal rozwiązanie za zgodą pracodawcy, a przy okazjonalnej pracy zdalnej nie musi on zwracać ci kosztów prądu czy internetu. Zasady kontroli ustalacie wtedy indywidualnie.
Niektórym osobom pracodawca musi uwzględnić wniosek o pracę zdalną. To m.in.:
Pracodawca może odmówić tylko wtedy, gdy praca zdalna nie jest możliwa ze względu na organizację lub rodzaj pracy (np. obsługa kasy w sklepie). O przyczynie odmowy informuje cię na papierze lub elektronicznie w ciągu 7 dni roboczych od złożenia wniosku. Więcej o prawach rodziców przeczytasz na stronie o uprawnieniach związanych z rodzicielstwem.
Jeśli na pracę zdalną przeszliście w trakcie zatrudnienia, każda ze stron może złożyć wiążący wniosek o powrót do poprzednich warunków. Ustalacie termin, nie dłuższy niż 30 dni; gdy się nie dogadacie, powrót następuje dzień po upływie 30 dni od otrzymania wniosku. Osobom, które mogą żądać pracy zdalnej, pracodawca nie może jej w ten sposób odebrać – chyba że dalsza praca zdalna stała się niemożliwa z powodu organizacji lub rodzaju pracy. Odmowa przejścia na pracę zdalną ani rezygnacja z niej nie mogą być przyczyną wypowiedzenia umowy.
Przy pracy zdalnej (poza okazjonalną) pracodawca musi:
Jeśli pracujesz na własnym komputerze, należy ci się ekwiwalent pieniężny w wysokości ustalonej z pracodawcą. Zamiast zwracać koszty, pracodawca może wypłacać ryczałt odpowiadający przewidywanym kosztom – przy jego ustalaniu bierze pod uwagę m.in. zużycie energii, ceny sprzętu i koszty internetu. Ekwiwalent i ryczałt nie są twoim przychodem w PIT, więc nie płacisz od nich podatku.
Przykład: Michał pracuje w IT hybrydowo – 3 dni w domu. Dostał służbowego laptopa i co miesiąc ryczałt na prąd i internet, określony w regulaminie pracy zdalnej. Gdy raz w miesiącu bierze dzień okazjonalnej pracy zdalnej dodatkowo, ryczałt za ten dzień mu nie przysługuje.
Pracodawca ocenia ryzyko zawodowe pracy zdalnej (wpływ na wzrok, kręgosłup i obciążenie psychiczne) i przekazuje ci informację o zasadach bezpiecznej pracy oraz ergonomicznej organizacji stanowiska. Przed rozpoczęciem pracy zdalnej potwierdzasz w oświadczeniu, że się z tym zapoznałeś(-aś) i że w twoim miejscu pracy są bezpieczne i higieniczne warunki. Stanowisko organizujesz sam(-a), dbając o ergonomię: wygodne krzesło, odpowiednie oświetlenie, monitor na właściwej wysokości.
Przy stanowisku administracyjno-biurowym szkolenie wstępne BHP dla nowej osoby, która od początku pracuje zdalnie, może odbyć się w całości online. Wypadek w czasie pracy zdalnej zgłaszasz jak każdy wypadek przy pracy; oględziny miejsca odbywają się w terminie uzgodnionym z tobą, a zespół powypadkowy może z nich zrezygnować, jeśli okoliczności są jasne. Pracą zdalną nie mogą być prace szczególnie niebezpieczne, z czynnikami chemicznymi stwarzającymi zagrożenie czy powodujące intensywne brudzenie.
Tak, ale na określonych zasadach. Pracodawca może kontrolować wykonywanie pracy, BHP i ochronę danych w miejscu pracy zdalnej – w porozumieniu z tobą i w twoich godzinach pracy. Kontrola nie może naruszać twojej prywatności ani prywatności domowników i nie może utrudniać korzystania z mieszkania. Jeśli wykryje uchybienia, wyznacza termin na ich usunięcie albo cofa zgodę na pracę zdalną.
Zasady pracy zdalnej – kto może pracować z domu, jak potwierdzasz obecność, jak liczy się ryczałt i jak wygląda kontrola – pracodawca ustala w porozumieniu ze związkami zawodowymi albo w regulaminie, a gdy go nie ma – w porozumieniu z tobą lub w poleceniu. Pracownik zdalny nie może być gorzej traktowany niż osoby w biurze, ma prawo przychodzić do firmy, kontaktować się ze współpracownikami i korzystać z jej pomieszczeń na takich samych zasadach jak inni.
Pytania o pracę zdalną możesz zadać bezpłatnie prawnikom PIP: 801 002 006 (telefon stacjonarny) lub 459 599 000 (komórka), dni robocze 9–15.
Podstawa prawna: art. 67¹⁸–67³⁴ (rozdział IIc „Praca zdalna”) Kodeksu pracy (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1245) – Kodeks pracy w ISAP.
poleca:
