Niektóre prace są z natury groźniejsze od innych: kontakt z chemikaliami, praca na wysokości, w zbiornikach i kanałach, przy substancjach rakotwórczych czy czynnikach biologicznych. Dla nich Kodeks pracy przewiduje dodatkowe obowiązki pracodawcy. Jeśli zaczynasz taką pracę – np. w laboratorium, na budowie czy w zakładzie produkcyjnym – warto wiedzieć, czego możesz wymagać.
Co to są prace szczególnie niebezpieczne
To prace, przy których ryzyko wypadku jest większe niż zwykle – ze względu na ich charakter, użyte materiały albo warunki. Ogólne przepisy BHP zaliczają do nich m.in.:
- roboty budowlane, rozbiórkowe, remontowe i montażowe prowadzone bez przerywania pracy zakładu;
- prace w zbiornikach, kanałach i innych zamkniętych przestrzeniach;
- prace przy materiałach niebezpiecznych;
- prace na wysokości.
Pracodawca ustala własny wykaz takich prac w zakładzie. Musi zapewnić bezpośredni nadzór wyznaczonej osoby, imienny podział zadań, instruktaż i środki ochrony, a prace grożące szczególnym zagrożeniem dla zdrowia lub życia – wykonywać przez co najmniej dwie osoby, żeby jedna mogła asekurować drugą.
Chemikalia, czynniki rakotwórcze i biologiczne
- Nie wolno używać substancji chemicznych bez widocznego oznakowania. Pracodawca musi mieć spis substancji niebezpiecznych i ich karty charakterystyki – możesz zapytać, gdzie są.
- Substancje i procesy rakotwórcze, mutagenne lub reprotoksyczne pracodawca ma zastępować mniej szkodliwymi albo ograniczać narażenie; prowadzi rejestr takich prac i pracowników.
- Przy szkodliwych czynnikach biologicznych (np. w laboratorium, przy gospodarce odpadami) pracodawca eliminuje albo ogranicza narażenie i prowadzi rejestr prac i pracowników.
- Pracodawca chroni pracowników przed promieniowaniem jonizującym, a przy działalności grożącej nagłym niebezpieczeństwem zapewnia sprzęt ratowniczy i pierwszą pomoc.
Pracodawca mierzy też na swój koszt czynniki szkodliwe (np. hałas, pyły) i udostępnia ci wyniki. Najwyższe dopuszczalne stężenia i natężenia określa osobne rozporządzenie.
Co to oznacza dla ciebie
- Ocena ryzyka – masz prawo wiedzieć, jakie ryzyko wiąże się z twoją pracą i jak się chronić.
- Badania wstępne zawsze – przy pracach szczególnie niebezpiecznych nie skorzystasz ze zwolnienia z badań przy zmianie pracy (zob. Badania lekarskie do pracy).
- Częstsze szkolenia okresowe – zob. Szkolenie BHP.
- Nie zdalnie – praca zdalna nie może obejmować prac szczególnie niebezpiecznych.
- Młodociani (15–18 lat) nie mogą wykonywać prac wzbronionych, wymienionych w osobnym rozporządzeniu – zob. Ochrona zdrowia młodocianych.
Masz wątpliwości, czy twoja praca jest bezpieczna? Zadzwoń na linię BHP Głównego Inspektoratu Pracy: 22 111 35 27 (wt. i czw. 9–15) albo do Centrum Poradnictwa PIP: 801 002 006 / 459 599 000 (pon.–pt. 9–15).
Podstawa prawna: art. 220–228, 229 § 1¹ i 67³¹ § 4 Kodeksu pracy (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1245) – Kodeks pracy w ISAP; rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
Źródła
poleca:
