Umowa o pracę może się skończyć na cztery sposoby: za porozumieniem stron, za wypowiedzeniem, bez wypowiedzenia albo z upływem czasu, na który ją zawarto. Ta strona to mapa – w skrócie pokazujemy, czym te sposoby się różnią, jakich formalności trzeba dopilnować i gdzie w naszym serwisie znajdziesz szczegóły. Przyda się, gdy rzucasz pracę, kończysz umowę wakacyjną albo dostajesz od szefa pismo o zwolnieniu.
Spis treści| Sposób | Kto decyduje | Kiedy kończy się umowa | Szczegóły |
|---|---|---|---|
| Porozumienie stron | Ty i pracodawca razem | W dniu, który wspólnie ustalicie | niżej na tej stronie |
| Wypowiedzenie | Jedna strona – ty albo pracodawca | Po upływie okresu wypowiedzenia (od 3 dni roboczych do 3 miesięcy) | Wypowiedzenie umowy o pracę |
| Rozwiązanie bez wypowiedzenia | Jedna strona, tylko z powodów wskazanych w Kodeksie | Od razu, w dniu doręczenia pisma | Zwolnienie dyscyplinarne i odejście bez wypowiedzenia |
| Upływ czasu | Nikt – umowa terminowa sama się kończy | W dniu wpisanym w umowie | Rodzaje umów o pracę |
Osobną sytuacją jest wygaśnięcie umowy – gdy kończy się ona z mocy prawa, bez niczyjej decyzji, np. po 3 miesiącach tymczasowego aresztowania. Opisujemy to na stronie o wygaśnięciu umowy i świadectwie pracy.
Za porozumieniem stron możecie rozwiązać umowę w każdej chwili i w dowolnym terminie – nawet z dnia na dzień. Nie obowiązuje okres wypowiedzenia, a żadna strona nie musi podawać przyczyny. To dobre rozwiązanie, gdy np. dostajesz nową pracę od poniedziałku, a twój okres wypowiedzenia trwałby jeszcze miesiąc.
Pamiętaj: porozumienie wymaga zgody obu stron. Pracodawca nie może cię do niego zmusić, a ty nie możesz go „wymusić” na pracodawcy. Zanim podpiszesz porozumienie zaproponowane przez szefa, zastanów się: jeśli to pracodawca chce się z tobą rozstać, przy wypowiedzeniu przysługiwałyby ci m.in. płatne dni wolne na szukanie pracy i pełny okres wypowiedzenia. Porozumienie najlepiej spisać – z datą zakończenia i informacją, z czyjej inicjatywy doszło do rozstania.
Wypowiedzenie to jednostronna decyzja: ty albo pracodawca składacie oświadczenie, a umowa kończy się po upływie okresu wypowiedzenia. Jego długość zależy od rodzaju umowy i stażu u danego pracodawcy – od 3 dni roboczych na krótkim okresie próbnym do 3 miesięcy po 3 latach pracy. Ty nie musisz podawać przyczyny; pracodawca – przy umowie na czas określony i nieokreślony – musi.
Rozwiązanie bez wypowiedzenia działa natychmiast, ale tylko w sytuacjach z Kodeksu pracy: pracodawca może tak zwolnić np. za ciężkie naruszenie obowiązków („dyscyplinarka”) albo przy bardzo długiej chorobie, a ty możesz odejść od razu, gdy pracodawca ciężko narusza swoje obowiązki wobec ciebie, np. nie płaci pensji.
Niektóre osoby są szczególnie chronione. Pracodawca co do zasady nie może wypowiedzieć umowy:
Wyjątki dotyczą m.in. upadłości lub likwidacji pracodawcy. Szczegóły ochrony rodziców opisujemy na stronie o uprawnieniach związanych z rodzicielstwem.
Marta pracuje w call center na umowie na czas określony do końca roku. W październiku dostaje ofertę w IT od 1 listopada. Ma trzy drogi: poczekać do końca umowy (za długo), złożyć wypowiedzenie (przy stażu poniżej pół roku – 2 tygodnie) albo zaproponować szefowi porozumienie stron z datą 31 października. Wybiera porozumienie – szef się zgadza, a Marta dostaje świadectwo pracy i ekwiwalent za niewykorzystany urlop.
Jeśli uważasz, że pracodawca zakończył umowę niezgodnie z prawem, masz tylko 21 dni na odwołanie do sądu pracy – przeczytaj, co zrobić po niezgodnym z prawem wypowiedzeniu i po niezgodnym z prawem zwolnieniu dyscyplinarnym. Bezpłatnej porady udzieli też PIP: 801 002 006 (stacjonarny) lub 459 599 000 (komórka), dni robocze 9–15.
Podstawa prawna: art. 30, 32, 34, 36, 39, 41, 52, 53, 55, 63, 97 § 1, 171 i 177 Kodeksu pracy (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1245) – Kodeks pracy w ISAP. Odprawa: art. 8 i 10 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. 2025 poz. 570).
poleca:
