Jeśli pracujesz na kasie, przyjmujesz towar na magazynie albo dostałeś/dostałaś narzędzia czy laptop z obowiązkiem zwrotu, to odpowiadasz za to mienie surowiej niż za zwykłą szkodę: w pełnej wysokości, nawet jeśli brak powstał przez nieuwagę. Od odpowiedzialności możesz się jednak uwolnić, gdy wykażesz, że szkoda powstała z przyczyn od ciebie niezależnych. To szczególnie ważne dla osób pracujących w handlu – wyjaśniamy, jak działa odpowiedzialność za manko i wspólna odpowiedzialność całej zmiany.
Spis treściMienie powierzone to rzeczy lub pieniądze, które pracodawca przekazał ci z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się (czyli rozliczenia, np. na koniec zmiany). Kodeks wymienia przede wszystkim:
Ważne jest prawidłowe powierzenie: według PIP następuje ono przez wydanie rzeczy, inwentaryzację zdawczo-odbiorczą (spisanie stanu przy przekazaniu) albo pokwitowanie. Jeśli nikt nie przekazał ci kasy czy towaru w taki sposób, że wiadomo, co i w jakiej ilości dostałeś/dostałaś, pracodawcy trudno będzie wykazać, że odpowiadasz na tych surowych zasadach.
| Zasada | Zwykła szkoda | Mienie powierzone |
|---|---|---|
| Wysokość przy winie nieumyślnej | do trzymiesięcznego wynagrodzenia | pełna wysokość szkody |
| Co musi wykazać pracodawca | twoją winę, szkodę i jej wysokość | prawidłowe powierzenie i powstanie szkody (np. niedoboru) |
| Jak się bronisz | pracodawca nie udowodnił winy lub szkody | sam/sama wykazujesz, że szkoda powstała z przyczyn od ciebie niezależnych |
O ogólnych zasadach (m.in. o tym, że nie płacisz za ryzyko działalności firmy) przeczytasz na stronie Odpowiedzialność pracownika za szkodę. Część z nich działa także przy mieniu powierzonym: nie odpowiadasz w zakresie, w jakim pracodawca przyczynił się do szkody, a odszkodowanie może zostać obniżone w ugodzie albo przez sąd pracy.
Musisz wykazać, że szkoda powstała z przyczyn od ciebie niezależnych. Kodeks wprost podaje przykład: pracodawca nie zapewnił warunków do zabezpieczenia mienia. W praktyce może chodzić np. o to, że:
Dlatego tak ważne są dowody: protokoły, maile, zgłoszenia usterek, zeznania współpracowników.
W sklepach i magazynach często kilka osób pracuje na tym samym towarze lub tej samej kasie. Wtedy pracodawca może z nimi zawrzeć umowę o współodpowiedzialności materialnej. Zasady:
Szczegółowe zasady określa rozporządzenie Rady Ministrów. Według PIP przy zmianie składu zespołu trzeba zawrzeć nową umowę – bez niej wspólna odpowiedzialność przestaje obowiązywać. Przy zmianie składu przeprowadza się też inwentaryzację (spis z natury) – masz prawo w niej uczestniczyć i zgłaszać uwagi. PIP wskazuje też, że pracownik może wypowiedzieć umowę o współodpowiedzialności z 14-dniowym wyprzedzeniem.
Ola dorabia na kasie w drogerii. Na początku zmiany przelicza wkład do kasy i podpisuje, ile przyjęła. Na koniec brakuje 150 zł. Skoro tylko ona obsługiwała tę kasę, a pieniądze zostały jej prawidłowo powierzone, odpowiada za cały niedobór – chyba że wykaże np., że w czasie jej przerwy kasę obsługiwała kierowniczka na jej loginie. Nawet wtedy pracodawca nie może sam potrącić 150 zł z wypłaty bez jej pisemnej zgody (zobacz Potrącenia z wynagrodzenia).
Kuba pracuje w czteroosobowym zespole na magazynie i podpisał umowę o współodpowiedzialności. Inwentaryzacja wykazuje braki. Jeśli nie da się ustalić, kto zawinił, wszyscy czterej odpowiadają w częściach określonych w umowie. Gdyby nagranie z monitoringu wskazało konkretnego sprawcę, za brak odpowiada tylko on.
Spór o manko z pracodawcą? Bezpłatnie doradzi ci Państwowa Inspekcja Pracy: 801 002 006 (telefon stacjonarny) lub 459 599 000 (komórka), pon.–pt. 9.00–15.00, a także twój okręgowy inspektorat pracy.
Podstawa prawna: art. 91, 117, 121, 124–127 Kodeksu pracy (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1245) – Kodeks pracy w ISAP; rozporządzenie Rady Ministrów z 4 października 1974 r. w sprawie wspólnej odpowiedzialności materialnej pracowników za powierzone mienie (Dz.U. 1974 nr 37 poz. 236, ze zm.).
poleca:
