Sąd pracy rozstrzyga spory między tobą a pracodawcą: o niewypłaconą pensję, nadgodziny, niezgodne z prawem zwolnienie, karę porządkową czy mobbing. Proces jest ułożony tak, żeby pracownik poradził sobie sam: pozew możesz złożyć nawet ustnie w sądzie, a gdy wartość sporu nie przekracza 50 000 zł, nie płacisz kosztów sądowych.
Spis treściTo nie osobny budynek, tylko wydział pracy (albo pracy i ubezpieczeń społecznych) w zwykłym sądzie – najczęściej w sądzie rejonowym. Rozpatruje spory o roszczenia ze stosunku pracy, sprawy o ustalenie, że zlecenie było w rzeczywistości umową o pracę, a od 8 lipca 2026 r. także odwołania od decyzji inspekcji pracy stwierdzających istnienie stosunku pracy.
Sąd pracy nie zajmuje się natomiast ustalaniem nowych warunków pracy i płacy dla całej firmy ani norm pracy – nie pozwiesz więc pracodawcy o „ogólną podwyżkę”. Możesz za to żądać tego, co ci się należy z umowy, przepisów, regulaminu czy układu zbiorowego.
Masz wybór. Pozew przeciwko pracodawcy możesz złożyć do sądu właściwego dla:
Pracowałeś w wakacje w kawiarni w Gdańsku, a firma ma siedzibę w Warszawie? Możesz pozwać ją w Gdańsku. Sprawy o przywrócenie do pracy rozpatruje sąd rejonowy bez względu na wartość sporu.
Pozew możesz złożyć ustnie do protokołu w sądzie – pracownik sądu spisze twoje żądania – albo pisemnie w biurze podawczym (lub pocztą). Napisz w nim:
Dołącz kopie dokumentów, przede wszystkim umowę o pracę i pismo z wypowiedzeniem albo rozwiązaniem umowy. Sąd pracy pomaga pracownikowi działającemu bez adwokata – poucza o czynnościach, które trzeba wykonać.
Jeśli wartość sporu nie przekracza 50 000 zł, jako pracownik nie płacisz kosztów sądowych. Powyżej tej kwoty płaci się opłatę stosunkową – 5% wartości przedmiotu sporu (nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 200 000 zł). W sprawach o przywrócenie do pracy lub uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne wartością sporu jest wynagrodzenie za rok (przy umowie terminowej – za sporny okres, najwyżej rok).
Uważaj: brak opłaty sądowej nie oznacza, że proces jest całkiem bez ryzyka. Jeśli przegrasz, sąd może obciążyć cię kosztami adwokata lub radcy prawnego pracodawcy – zanim złożysz pozew, warto się poradzić.
Nie musisz mieć adwokata. Twoim pełnomocnikiem może być adwokat albo radca prawny, ale też przedstawiciel związku zawodowego, inspektor pracy, a także rodzice, małżonek, rodzeństwo lub dzieci. Bezpłatną poradę i pomoc w przygotowaniu pisma dostaniesz w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej – jest ich ok. 1500, w każdym powiecie.
Odwołanie od wypowiedzenia, żądanie przywrócenia do pracy lub odszkodowania po zwolnieniu bez wypowiedzenia oraz żądanie nawiązania umowy składasz w ciągu 21 dni od doręczenia pisma pracodawcy. Odwołanie nie wstrzymuje wypowiedzenia – umowa się kończy, a o tym, czy słusznie, decyduje sąd. Roszczenia o pieniądze możesz zgłosić w ciągu 3 lat. Pełną listę terminów znajdziesz w tekście Spór z pracodawcą – od czego zacząć.
Jeśli spóźnisz się z odwołaniem bez swojej winy – np. leżałeś w szpitalu – złóż do sądu pracy wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody. We wniosku uprawdopodobnij, czyli opisz i w miarę możliwości udokumentuj, dlaczego nie mogłeś zdążyć (np. wypis ze szpitala).
Od 5 listopada 2026 r. zmienią się przepisy o mobbingu, także w Kodeksie postępowania cywilnego:
Do 4 listopada 2026 r. obowiązuje dotychczasowa definicja mobbingu (uporczywe i długotrwałe nękanie lub zastraszanie). Więcej o nowych zasadach: obowiązki pracodawcy i równe traktowanie w zatrudnieniu.
Kuba, konsultant w call center, dostał 2 marca zwolnienie dyscyplinarne za rzekome spóźnienia, choć miał zgodę kierownika na zmianę godzin. Nie czekał – po dwóch tygodniach poszedł do wydziału pracy sądu rejonowego w mieście, w którym pracował, i złożył pozew ustnie do protokołu, żądając odszkodowania. Nie zapłacił nic, bo wartość sporu była niższa niż 50 000 zł.
Zanim złożysz pozew, możesz bezpłatnie zapytać o swoją sprawę w Centrum Poradnictwa PIP: 801 002 006 lub 459 599 000 (pon.–pt. 9.00–15.00).
Podstawa prawna: art. 262, art. 264, art. 265, art. 291 Kodeksu pracy (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1245) – Kodeks pracy w ISAP; art. 23¹, art. 461, art. 465 Kodeksu postępowania cywilnego (od 5.11.2026 także art. 461 § 1¹ i art. 477⁶ᵃ w brzmieniu ustawy z 19 czerwca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 1046); art. 35 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
poleca:
