Dajesz korepetycje, sprzedajesz biżuterię własnej roboty albo robisz grafiki na zamówienie i nie chcesz od razu zakładać firmy? Wyjaśniamy, na czym polega działalność nierejestrowana w 2026 r.: jaki jest limit, jakie masz obowiązki i kiedy trzeba przejść na zwykłą działalność gospodarczą.
To legalny sposób na zarabianie „na swoim” na małą skalę – bez wpisu do CEIDG i bez składek ZUS. Prawo nie traktuje jej jako działalności gospodarczej, dopóki twoje przychody mieszczą się w limicie. Sprawdzi się, gdy dopiero testujesz pomysł albo dorabiasz obok studiów: uczysz matematyki, szyjesz torby na zamówienie, projektujesz logo czy robisz zdjęcia na studniówkach.
Nie musisz nigdzie się zgłaszać. Domyślnym identyfikatorem podatkowym jest twój PESEL. NIP będzie potrzebny dopiero wtedy, gdy zarejestrujesz się do VAT, będziesz musiał mieć kasę fiskalną albo zechcesz wystawić fakturę w KSeF.
Od 1 stycznia 2026 r. limit jest kwartalny: przychód należny w kwartale nie może przekroczyć 225% minimalnego wynagrodzenia, czyli 10 813,50 zł w każdym kwartale 2026 r. Wcześniej limit liczono co miesiąc (75% minimalnego wynagrodzenia).
Kwartały to: styczeń–marzec, kwiecień–czerwiec, lipiec–wrzesień i październik–grudzień. Liczy się suma z całego kwartału, więc jeśli w lipcu nie miałeś zleceń, a we wrześniu zrobiłeś duży projekt, porównujesz z limitem łączny przychód z trzech miesięcy. Przychód należny to kwota, która ci się należy za sprzedaż – także wtedy, gdy klient jeszcze nie zapłacił.
Działalność nierejestrowaną może prowadzić osoba fizyczna, która w ciągu ostatnich 60 miesięcy nie prowadziła działalności gospodarczej (okres zawieszenia firmy nie przeszkadza). Musisz być obywatelem UE lub EFTA albo mieć np. zezwolenie na pobyt stały.
W tej formie nie poprowadzisz działalności, która wymaga koncesji, zezwolenia, licencji albo wpisu do rejestru działalności regulowanej – np. sprzedaży alkoholu, organizacji turystyki czy ochrony osób i mienia. Nie możesz też prowadzić jej w ramach spółki cywilnej, np. razem ze znajomym.
Prowadzisz uproszczoną ewidencję sprzedaży: liczba porządkowa, data, wartość sprzedaży i wartość narastająco. Sprzedaż z danego dnia zapisujesz najpóźniej przed pierwszą sprzedażą następnego dnia. Wystarczy zeszyt albo arkusz kalkulacyjny – kolumna „narastająco” pokaże ci, ile brakuje do limitu.
Jeśli sprzedajesz osobom prywatnym, sprawdź zasady kas. Zwolnienie przysługuje, gdy taka sprzedaż nie przekracza w roku 20 000 zł (w pierwszym roku proporcjonalnie). Niektóre czynności zawsze wymagają kasy – m.in. usługi fryzjerskie i kosmetyczne czy sprzedaż elektroniki. Jeśli kasa cię obowiązuje, ewidencję prowadzisz właśnie na niej.
Rachunek wystawiasz, gdy klient o niego poprosi. Fakturę – gdy klient zażąda jej w ciągu 3 miesięcy od końca miesiąca sprzedaży. Fakturę w KSeF może wystawić tylko osoba z NIP-em. Do końca 2026 r. faktury dla firm (B2B) możesz wystawiać poza KSeF, w formie papierowej lub elektronicznej, jeśli w miesiącu sprzedaż na fakturach nie przekracza 10 000 zł brutto. Faktury dla osób prywatnych (B2C) nie muszą trafiać do KSeF.
Przychody z działalności nierejestrowanej to tzw. inne źródła. Rozliczasz je w zeznaniu PIT-36 według skali podatkowej (12% i 32%) – między 15 lutego a 30 kwietnia następnego roku. W ciągu roku nie płacisz zaliczek. Do podatku liczysz pieniądze faktycznie otrzymane (przy limicie – należne).
Przychód możesz pomniejszyć o koszty poniesione, żeby go osiągnąć – np. materiały do rękodzieła czy licencję na program graficzny. Koszty muszą być udokumentowane, więc zbieraj faktury i paragony.
Uwaga: ulga dla młodych (zwolnienie z PIT do 26. roku życia) obejmuje m.in. umowę o pracę i umowę zlecenia zawartą z przedsiębiorcą – nie obejmuje przychodów z działalności nierejestrowanej.
Działalność nierejestrowana nie rodzi obowiązku płacenia składek na ubezpieczenia społeczne ani składki zdrowotnej. Nie zgłaszasz się do ZUS jako przedsiębiorca. To jej największa przewaga nad firmą.
W 2026 r. korzystasz ze zwolnienia z VAT, dopóki sprzedaż nie przekroczy 240 000 zł rocznie – przy limicie działalności nierejestrowanej praktycznie zawsze się w tym zmieścisz. Wyjątek: czynności, których nie da się wykonywać na zwolnieniu, np. usługi prawnicze czy doradcze. Do VAT możesz też zarejestrować się dobrowolnie.
To ogólne zasady – nie zastąpią porady w twojej sprawie. W razie wątpliwości zapytaj Krajową Informację Skarbową, ZUS albo doradcę podatkowego.
Jeśli przychód należny w kwartale przekroczy 10 813,50 zł, od dnia przekroczenia prowadzisz już działalność gospodarczą. Masz 7 dni na złożenie wniosku o wpis do CEIDG. Od tego momentu obowiązują cię zasady zwykłej firmy: ZUS, wybór formy opodatkowania, ewidencja księgowa.
Jak to zrobić, opisujemy w tekście rejestracja firmy w CEIDG krok po kroku. Sprawdź też, czy możesz skorzystać z niższych składek ZUS dla początkujących.
| Kwestia | Działalność nierejestrowana | Jednoosobowa firma (JDG) |
|---|---|---|
| Rejestracja | brak | wpis do CEIDG (bezpłatny) |
| Limit przychodu | 10 813,50 zł w kwartale (2026 r.) | brak limitu |
| ZUS | brak składek | na start 6 miesięcy tylko zdrowotna (w 2026 r. min. 432,54 zł na skali i liniowym), potem składki społeczne |
| Podatek | skala, PIT-36, bez zaliczek | skala, liniowy albo ryczałt |
| Dokumenty | uproszczona ewidencja sprzedaży | księga przychodów i rozchodów lub ewidencja przychodów |
Działalność nierejestrowana jest dobra na start i na dorywcze zlecenia – mało formalności, zero ZUS. Gdy przychody regularnie zbliżają się do limitu albo klienci z branży IT proponują stałą współpracę, czas pomyśleć o firmie. Jeśli zastanawiasz się nad współpracą z jednym zleceniodawcą, porównaj też B2B, etat i umowę zlecenia.
poleca:
