Pierwsza praca, w trakcie studiów albo tuż po nich, rzadko zaczyna się od umowy na czas nieokreślony. Dane Eurostatu pokazują, że w 2025 r. aż 58,2 proc. pracowników najemnych w Polsce w wieku 15–24 lat miało umowę czasową, wyraźnie więcej niż przeciętnie w całej Unii Europejskiej. Młodzi Polacy przy tym rzadziej, niż wynosi średnia dla młodych w całej UE, tłumaczą to nauką, a częściej okresem próbnym — a na końcu możesz sprawdzić, czy wiesz, jak czytać takie statystyki.
W unijnym badaniu aktywności ekonomicznej ludności (EU-LFS) praca czasowa to zatrudnienie, którego koniec jest z góry wyznaczony obiektywnymi kryteriami: konkretną datą, ukończeniem zadania albo powrotem osoby, którą ktoś zastępuje. Obie strony, pracodawca i pracownik, zgadzają się co do tego od początku. Przeciwieństwem jest praca stała, która nie ma daty końcowej.
Do tej kategorii trafia m.in. praca sezonowa, zastępstwa, zatrudnienie przy konkretnym projekcie oraz umowy szkoleniowe zawierane na określony czas. Wskaźnik dotyczy pracowników najemnych, czyli osób zatrudnionych u kogoś, a nie prowadzących własną działalność.
Według danych Eurostatu w 2025 r. umowę czasową miało 58,2 proc. pracowników w Polsce w wieku 15–24 lat. Średnia dla 27 krajów Unii wyniosła w tym samym roku 47,2 proc. Różnica sięga więc 11 punktów procentowych, a w praktyce oznacza, że w Polsce umowa z datą końcową jest dla najmłodszych pracowników raczej regułą niż wyjątkiem.
Na tle wybranych państw Polska plasuje się wysoko. W 2025 r. podobny wynik miała Francja (57,1 proc.), Niemcy były blisko unijnej średniej (48,1 proc.), Hiszpania nieco poniżej (44,4 proc.), a w Czechach umowę czasową miał niecały co trzeci młody pracownik (31,4 proc.). Przy danych dla Francji i Hiszpanii Eurostat zaznacza, że definicja odbiega od standardowej, więc te porównania trzeba traktować z pewną ostrożnością.
W dłuższym okresie udział umów czasowych wśród młodych Polaków spadł. W 2015 r. wynosił 72,7 proc., a w 2021 r. 49,2 proc. Potem znów wzrósł, do 58,2 proc. w 2025 r. Eurostat oznacza jednak w polskim szeregu przerwy w porównywalności danych w 2019 i 2021 r., dlatego ogólny kierunek jest czytelny, ale porównywanie pojedynczych lat wymaga ostrożności.
To nie jest wyłącznie polska specyfika. Z opracowania Eurostatu o pracy czasowej i stałej wynika, że w 2024 r. w całej UE umowę czasową miało 31,1 proc. pracowników w wieku 15–29 lat, podczas gdy w grupie 30–54 lata zaledwie 7,4 proc. Wiek wyraźnie różnicuje więc rodzaj umów, z jakimi ludzie wchodzą na rynek pracy.
Eurostat pyta także o główny powód pracy na umowie czasowej. Tu Polska mocno odstaje od reszty Unii. Wśród pracowników czasowych w wieku 15–24 lat w Polsce w 2025 r. odpowiedzi rozkładały się tak:
W całej UE w tym samym roku najczęstszym powodem była nauka lub szkolenie, które wybrało 36,4 proc. młodych pracowników czasowych. Brak chęci podjęcia stałej pracy deklarowało 12,8 proc., a okres próbny 11,6 proc. W Polsce oba te powody pojawiały się mniej więcej dwa razy częściej. Eurostat nie wyjaśnia, skąd biorą się te różnice, dlatego lepiej traktować je jako obraz sytuacji, a nie gotową diagnozę.
Dla kogoś, kto szuka pierwszej pracy w Polsce, wniosek z tych liczb jest dość prosty: umowa na czas określony to najbardziej prawdopodobny scenariusz na start. Nie musi to być powód do niepokoju, ale warto wiedzieć, o co zadbać przy podpisywaniu dokumentów.
Dane pokazują też, że umowa czasowa nie zawsze jest wymuszona. Co czwarty młody pracownik czasowy w Polsce w 2025 r. deklarował, że stałej pracy po prostu nie chce. Dla części osób to więc świadomy wybór, a nie tylko brak alternatywy.
W 2025 r. 58,2 proc. pracowników w Polsce w wieku 15–24 lat miało umowę czasową, wobec 47,2 proc. średnio w UE. Choć dziesięć lat wcześniej odsetek był jeszcze wyższy, umowa na czas określony pozostaje typowym początkiem kariery. Młodzi Polacy rzadziej niż ich rówieśnicy w całej Unii łączą ją z nauką, a częściej z okresem próbnym albo z tym, że nie chcą wiązać się na stałe.
Źródło: Eurostat, Temporary employees by citizenship - % of total employees (lfsa_etpgan) oraz Temporary employees by main reason (lfsa_etgar); dane pobrane 9 października 2026 r.; opracowanie własne.
5 pytań · minuta
poleca:
