Podpisana umowa o pracę to jeszcze nie wszystko. Zanim nowy pracownik stanie przy kasie, w magazynie czy przy biurku, pracodawca musi go wysłać na badania do lekarza medycyny pracy i przeprowadzić szkolenie BHP. Od kwietnia 2026 r. orzeczenie lekarskie może trafić prosto do Internetowego Konta Pacjenta. Kto za to płaci, ile trwa instruktaż i co zrobić, gdy lekarz uzna, że do pracy się nie nadajesz — a na końcu możesz sprawdzić, czy wiesz, jak wygląda start w pierwszej pracy.
Państwowa Inspekcja Pracy przypomina pracodawcom zasadę, od której nie ma drogi na skróty: nie mogą dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego, które stwierdza brak przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku i w określonych warunkach. Badania wstępne dotyczą osób przyjmowanych do pracy, ale też pracowników przenoszonych na stanowiska, gdzie występują czynniki szkodliwe dla zdrowia albo uciążliwe warunki.
Ważne dla studenta, który szuka pierwszego etatu: badanie odbywa się na koszt pracodawcy. Nie trzeba więc szukać przychodni na własną rękę ani płacić z kieszeni za wizytę u lekarza medycyny pracy.
Badanie przeprowadza się na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę. Zgodnie z rozporządzeniem ministra zdrowia o badaniach lekarskich pracowników skierowanie powstaje w dwóch egzemplarzach, a jeden z nich dostaje osoba kierowana na badanie. W dokumencie powinny się znaleźć:
Dzięki temu lekarz wie, czy ocenia kandydata do pracy przy komputerze, na wysokości czy w nocnym magazynie. W razie potrzeby może poszerzyć badanie o konsultacje specjalistyczne i badania dodatkowe.
Od 17 kwietnia 2026 r. obowiązuje zmiana tego rozporządzenia. Orzeczenie o braku przeciwwskazań do pracy może mieć postać elektroniczną albo papierową. Wersja elektroniczna jest zapisywana w Systemie Informacji Medycznej i trafia do Internetowego Konta Pacjenta, a na żądanie badany może dostać wydruk. Papier zostaje głównie tam, gdzie placówka nie ma dostępu do systemu.
Orzeczenie zawiera m.in. stanowisko, informację o zdolności do pracy i datę następnego badania. Nowością są też indywidualne zalecenia prozdrowotne — lekarz może je wydać, gdy uzna to za zasadne, i mogą dotyczyć także zdrowia poza pracą.
Od orzeczenia przysługuje odwołanie na piśmie, z uzasadnieniem. Może je złożyć zarówno osoba badana, jak i pracodawca, który wystawił skierowanie. Termin jest krótki: 7 dni od otrzymania orzeczenia. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem jednostki medycyny pracy, w której orzeczenie wydano. Badanie w trybie odwołania przeprowadza się w ciągu 14 dni od otrzymania odwołania, a wydane wtedy orzeczenie jest ostateczne.
Drugi obowiązek przed startem to szkolenie wstępne BHP. Jego pierwszą częścią jest instruktaż ogólny, który przed dopuszczeniem do pracy przechodzą nowo zatrudnieni pracownicy, a także studenci odbywający u pracodawcy praktykę studencką. Program ramowy przewiduje co najmniej 3 godziny lekcyjne, po 45 minut. Prowadzi go pracownik służby BHP, osoba wykonująca jej zadania albo sam pracodawca.
Druga część to instruktaż stanowiskowy. Obowiązuje osoby zatrudniane na stanowiskach robotniczych i innych, gdzie występują czynniki szkodliwe, uciążliwe lub niebezpieczne, a także studentów na praktykach. Na stanowisku robotniczym trwa minimum 8 godzin lekcyjnych, a na stanowisku administracyjno-biurowym z czynnikami uciążliwymi minimum 2 godziny. Prowadzi go wyznaczona osoba kierująca pracownikami, a kończy sprawdzian wiedzy i umiejętności, który jest podstawą dopuszczenia do pracy.
Odbycie obu instruktaży pracownik potwierdza w karcie szkolenia wstępnego, przechowywanej w aktach osobowych. Od 12 grudnia 2025 r. potwierdzenie może mieć postać papierową lub elektroniczną.
Na jednym szkoleniu się nie kończy. Pierwsze szkolenie okresowe pracownik na stanowisku robotniczym czy administracyjno-biurowym powinien przejść w ciągu 12 miesięcy od rozpoczęcia pracy, a osoba kierująca pracownikami — w ciągu 6 miesięcy. Potem szkolenie wraca w odstępach zależnych od stanowiska. Z obowiązku może zwolnić aktualne zaświadczenie o odbyciu wymaganego szkolenia okresowego u innego pracodawcy.
Przed pierwszym dniem w nowej pracy potrzebne są dwie rzeczy: aktualne orzeczenie lekarza medycyny pracy, wykonane na skierowanie i koszt pracodawcy, oraz szkolenie wstępne BHP potwierdzone w karcie. Orzeczenie coraz częściej ląduje w Internetowym Koncie Pacjenta, a na odwołanie od niego jest tylko 7 dni. Szkolenie okresowe wraca co rok, 3, 5 lub 6 lat — zależnie od stanowiska.
5 pytań · minuta
