Francja – umowa o pracę

We Francji najczęściej pracuje się na CDI (contrat à durée indéterminée – umowa na czas nieokreślony) albo CDD (contrat à durée déterminée – umowa na czas określony). Legalna praca to umowa z pracodawcą, który zgłasza cię przed zatrudnieniem w deklaracji DPAE (déclaration préalable à l'embauche).

• CDD, umowa na część etatu i umowa przez agencję pracy tymczasowej muszą być na piśmie. CDI na pełen etat – nie zawsze, ale pisemna umowa jest zalecana.
• Okres próbny na CDI: maks. 2 miesiące (pracownicy fizyczni i biurowi), 3 miesiące (technicy, brygadziści), 4 miesiące (kadra kierownicza), z możliwością jednego przedłużenia.
• Wypowiedzenie przez pracodawcę: 1 miesiąc przy stażu od 6 miesięcy do 2 lat, 2 miesiące po 2 latach.
• Po zakończeniu CDD dostajesz zwykle premię 10% (prime de précarité) i ekwiwalent za urlop – 1/10 zarobków brutto.

Rodzaje umów o pracę we Francji

CDI to podstawowa forma zatrudnienia – bez daty końcowej.

CDD wolno zawrzeć tylko do konkretnego, tymczasowego zadania: na zastępstwo, przy przejściowym wzroście pracy albo do pracy sezonowej (np. turystyka, rolnictwo).

CDD nie może obsadzać stałego stanowiska. Bez innych zapisów w układzie zbiorowym trwa łącznie maks. 18 miesięcy i można go przedłużyć tylko 2 razy. Umowa sezonowa trwa najdłużej do końca sezonu. Jeśli CDD zawarto bez ustawowego powodu, sąd może uznać go za CDI.

Praca tymczasowa (intérim) – podpisujesz contrat de mission z agencją (entreprise de travail temporaire), a agencja kieruje cię do firmy. Misja trwa zwykle maks. 18 miesięcy z przedłużeniami. Zarabiasz co najmniej tyle, co stały pracownik na tym stanowisku, a na koniec dostajesz min. 10% premii i min. 10% ekwiwalentu urlopowego.

Część etatu (temps partiel) – umowa musi być na piśmie, inaczej uznaje się ją za pełny etat. Minimum to zwykle 24 godziny tygodniowo, ale student poniżej 26 lat może na piśmie poprosić o mniej.

Praca wakacyjna i sezonowa to zwykle CDD. W niektórych branżach działa też CDD d'usage (tzw. contrat d'extra).

Co musi być w umowie

CDD musi być na piśmie i powinieneś go dostać najpóźniej w ciągu 2 dni roboczych od rozpoczęcia pracy. W umowie muszą być m.in.:

• dokładny powód zatrudnienia na czas określony,
• data końcowa (albo minimalny czas trwania) i ewentualna klauzula przedłużenia,
• długość okresu próbnego, jeśli jest,
• stanowisko, a przy zastępstwie – kogo zastępujesz,
• wynagrodzenie i jego składniki,
• układ zbiorowy (convention collective), który obowiązuje w firmie,

Pisemna umowa musi być po francusku – jako cudzoziemiec możesz poprosić o tłumaczenie. Przy CDI bez pisemnej umowy pracodawca daje ci kopię zgłoszenia DPAE.

Prawo UE (dyrektywa 2019/1152) wymaga, żeby podstawowe informacje o pracy trafiły do ciebie na piśmie do 7. dnia pracy, a pozostałe – w ciągu miesiąca.

Okres próbny i wypowiedzenie

Okres próbny (période d'essai)

Na CDI okres próbny wynosi maks. 2 miesiące dla pracowników fizycznych i biurowych, 3 miesiące dla techników i brygadzistów, 4 miesiące dla kadry kierowniczej. Można go raz przedłużyć (łącznie do 4, 6 lub 8 miesięcy), jeśli pozwala na to układ branżowy i umowa, a ty zgodzisz się na piśmie.

Gdy pracodawca kończy umowę w okresie próbnym, uprzedza cię od 24 godzin (mniej niż 8 dni pracy) do 1 miesiąca (ponad 3 miesiące pracy). Ty uprzedzasz go 24 albo 48 godzin.

Wypowiedzenie (préavis)

• Zwolnienie (licenciement): przy stażu poniżej 6 miesięcy okres wypowiedzenia ustala układ zbiorowy albo zwyczaj; od 6 miesięcy do 2 lat – 1 miesiąc; od 2 lat – 2 miesiące. Przy zwolnieniu za ciężkie przewinienie (faute grave lub lourde) wypowiedzenia nie ma.
• Rezygnacja (démission): ustawa nie podaje okresu wypowiedzenia – wynika on z układu zbiorowego, umowy albo zwyczaju. Po rezygnacji zwykle nie dostaniesz zasiłku dla bezrobotnych.

Odprawa i rozliczenie na koniec

Odprawa przy zwolnieniu (indemnité de licenciement) przysługuje na CDI po 8 miesiącach nieprzerwanej pracy: co najmniej 1/4 miesięcznej pensji za każdy rok stażu do 10 lat i 1/3 pensji za każdy rok powyżej 10 lat.

Po CDD dostajesz premię 10% wszystkich zarobków brutto (nie przysługuje m.in. przy pracy wakacyjnej studenta, umowie sezonowej, CDD d'usage i gdy odrzucisz ofertę CDI).

Ekwiwalent za niewykorzystany urlop (indemnité compensatrice de congés payés) dostajesz przy każdym zakończeniu CDI – także przy zwolnieniu za ciężkie przewinienie. Przy CDD to 1/10 łącznych zarobków brutto z czasu umowy.

Zobacz też: Zarobki i płaca minimalna we Francji · Czas pracy we Francji · Urlop i święta we Francji · Praca we Francji – gdzie szukać, zarobki i pierwsze kroki

Źródła

• Service-public.fr – okres próbny
• Service-public.fr – zawarcie umowy CDD
• Service-public.fr – przedłużenie umowy CDD
• Service-public.fr – koniec umowy CDD
• Service-public.fr – czy umowa o pracę musi być na piśmie
• Service-public.fr – praca tymczasowa (intérim)
• Service-public.fr – praca na część etatu
• Service-public.fr – okres wypowiedzenia przy zwolnieniu
• Service-public.fr – rezygnacja z pracy
• Service-public.fr – odprawa przy zwolnieniu
• Service-public.fr – ekwiwalent za niewykorzystany urlop
• Your Europe – informacja o warunkach zatrudnienia (po angielsku)
• EURES – warunki życia i pracy we Francji (po angielsku)

Stan na 19.10.2026. Kwoty i przepisy zmieniają się zwykle od 1 stycznia albo w połowie roku – przed decyzją sprawdź je u źródła.