Rumuńska renta z tytułu niezdolności do pracy to pensie de invaliditate (emerytura inwalidzka). Wypłaca ją publiczny system emerytalny – CNPP i okręgowe kasy emerytalne – a liczy się ją tym samym systemem punktów co emeryturę. Prawo do niej masz, jeśli przed osiągnięciem wieku emerytalnego całkowicie lub częściowo straciłeś zdolność do pracy.
Rentą objęte są osoby ubezpieczone w rumuńskim systemie publicznym: pracownicy na umowę o pracę, urzędnicy i bezrobotni pobierający zasiłek. Samozatrudnieni są objęci obowiązkowo, jeśli ich średni dochód netto wynosi co najmniej tyle, ile płaca minimalna brutto. Niezdolność może wynikać z wypadku przy pracy, choroby zawodowej albo zwykłej choroby lub wypadku.
Nie ma wymaganego minimalnego okresu składkowego – wystarczy jakikolwiek staż przed decyzją lekarską. Zwykle najpierw jesteś na zwolnieniu lekarskim (concediu medical) z zasiłkiem z tytułu czasowej niezdolności do pracy, a rentę przyznaje się po jego zakończeniu – zwykle po 183 dniach. Rentę można dostać tylko przed osiągnięciem standardowego wieku emerytalnego.
Zdolność do pracy ocenia lekarz orzecznik ubezpieczeń społecznych (medic expert al asigurărilor sociale) z Krajowego Instytutu Orzecznictwa Lekarskiego i Przywracania Zdolności do Pracy (INEMRCM). Ocenia stopień upośledzenia funkcji w pięciostopniowej skali i to, czy możesz pracować i radzić sobie na co dzień. Na tej podstawie przypisuje jeden z trzech stopni:
Decyzja o zdolności do pracy (decizie medicală asupra capacității de muncă) zapada w ciągu 30 dni od rejestracji wniosku. Możesz się od niej odwołać w ciągu 30 dni do komisji odwoławczej, a potem do sądu. Rentę zwykle przyznaje się na czas określony – co 1–3 lata czeka cię badanie kontrolne, a jeśli nie przyjdziesz bez ważnego powodu, wypłata zostanie wstrzymana. Kontroli nie ma, gdy niezdolność jest trwała albo gdy do wieku emerytalnego zostało ci najwyżej 5 lat i masz pełny staż.
Rentę liczy się wzorem emerytalnym: liczba punktów × wartość punktu referencyjnego (VPR), w 2026 r. 81 lei. Doliczany jest też staż potencjalny (stagiu potențial) – lata brakujące ci do pełnego stażu, ale nie więcej niż do wieku emerytalnego. Każdy miesiąc stażu potencjalnego liczy się tak, jakbyś zarabiał 25% przeciętnego wynagrodzenia (stopień I), 20% (stopień II) albo 10% (stopień III).
Dorabiać na własny rachunek możesz przy każdym stopniu, a na etacie – tylko w zakresie wskazanym w decyzji lekarskiej; renta nie jest wtedy obniżana. Po osiągnięciu wieku emerytalnego renta zamienia się z urzędu w emeryturę i dostajesz korzystniejszą z dwóch kwot. Renty są opodatkowane, z wyjątkiem osób z ciężką i głęboką niepełnosprawnością.
Każdy kraj ocenia niezdolność do pracy według własnych przepisów. Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS czy polskie orzeczenie o niepełnosprawności nie przenosi się automatycznie do Rumunii (i odwrotnie) – może się zdarzyć, że w jednym kraju dostaniesz rentę, a w drugim nie, albo w innej wysokości.
Mieszkasz w Polsce? Wniosek o rentę składasz w ZUS – na formularzu ERN z załącznikiem ERZ i formularzem E 207 PL (wpisz wszystkie kraje, w których pracowałeś, i numer ubezpieczenia w Rumunii); dołącz zaświadczenie o stanie zdrowia (druk OL-9) i dokumentację medyczną. ZUS przekaże wniosek do instytucji w Rumunii. Sprawy dotyczące Rumunii prowadzi I Oddział ZUS w Warszawie, ale wniosek złożysz w każdej placówce ZUS albo przez PUE ZUS.
Mieszkasz w Rumunii? Składasz jeden wniosek na miejscu, a tamtejsza instytucja przekaże go do ZUS.
Najpierw potrzebujesz decyzji lekarza orzecznika o zdolności do pracy. Potem w ciągu 30 dni od tej decyzji składasz wniosek o rentę w okręgowej kasie emerytalnej – osobiście albo online przez konto My CNPP. Wtedy renta należy się od dnia zakończenia zasiłku z tytułu czasowej niezdolności do pracy; jeśli przekroczysz 30 dni, dostaniesz ją dopiero od dnia rejestracji wniosku.
Zobacz też: Emerytura w Rumunii · Praca w Rumunii – gdzie szukać, zarobki i pierwsze kroki
Stan na październik 2026 r. Kwoty i zasady zmieniają się co roku – przed decyzją sprawdź je w instytucji w Rumunii.
poleca:
