Litwa - renta

Na Litwie rentę z powodu niezdolności do pracy nazywa się od 2024 r. negalios pensija (renta z tytułu niepełnosprawności; wcześniej netekto darbingumo pensija). Wypłaca ją Sodra, a poziom utraty zdolności do uczestnictwa (dalyvumo lygis) ustala państwowa Agencja Ochrony Praw Osób z Niepełnosprawnościami.

• Próg: utrata co najmniej 45% zdolności do uczestnictwa.
• Minimalny staż zależy od wieku: od 2 miesięcy (do 22 lat) do 15 lat (od 60 lat).
• Renta ma część ogólną i indywidualną, liczone od tych samych wartości co emerytura: bazinė pensija 327,91 € i punkt 8,11 € (2026 r.).
• Do renty możesz dorabiać bez ograniczeń.

Kto może dostać rentę na Litwie

Rentę możesz dostać, jeśli byłeś ubezpieczony na Litwie (jako pracownik albo samozatrudniony), uznano cię za częściowo lub całkowicie niezdolnego do uczestnictwa i masz minimalny staż. Zależy on od wieku w chwili powstania niepełnosprawności:

• do 22 lat – 2 miesiące,
• w wieku 22 lat – 4 miesiące,
• potem o 2 miesiące więcej na każdy rok życia – do 3 lat w wieku 36 lat,
• potem o 6 miesięcy więcej na każdy rok – do 15 lat w wieku 60 lat.

Do stażu liczą się też okresy z Polski i innych krajów UE/EOG. Obywatelstwo nie ma znaczenia. Rentę wypłaca się po zakończeniu prawa do zasiłku chorobowego (ligos išmoka), a kończy się, gdy nabywasz prawo do emerytury. Jeśli nie masz stażu, możesz dostać rentę socjalną (šalpos negalios pensija) z pomocy społecznej.

Jak ocenia się niezdolność do pracy

Niepełnosprawność ocenia Asmens su negalia teisių apsaugos agentūra (Agencja Ochrony Praw Osób z Niepełnosprawnościami przy ministerstwie). Od 2024 r. nie mówi się już o „zdolności do pracy”, tylko o zdolności do uczestnictwa (dalyvumas). Agencja ocenia kompleksowo: jak twój stan zdrowia ogranicza funkcje organizmu, samodzielność i udział w życiu społecznym, jaki wpływ ma otoczenie i ile potrzebujesz pomocy – i to dopiero wtedy, gdy wyczerpano możliwości leczenia. Wynik podaje się w procentach:

• częściowa utrata zdolności do uczestnictwa – 45–75%,
• całkowita utrata – 75–100%.

Poniżej 45% renty z ubezpieczenia nie ma. Od decyzji agencji możesz się odwołać w trybie postępowania administracyjnego. Sodra może poprosić o opinię lekarzy, jeśli ma wątpliwości co do oceny.

Ile wynosi renta na Litwie

Renta składa się z dwóch części, liczonych podobnie jak emerytura:

• część ogólna – bazinė pensija (w 2026 r. 327,91 €) pomnożona przez współczynnik zależny od poziomu utraty uczestnictwa i – jeśli masz staż dłuższy niż wymagany do emerytury – przez stosunek twojego stażu do stażu wymaganego,
• część indywidualna – twoje punkty emerytalne (z dodatkowymi punktami doliczanymi do renty) pomnożone przez wartość punktu (w 2026 r. 8,11 €) i przez ten sam współczynnik.

Im wyższy procent utraty uczestnictwa, tym wyższy współczynnik i renta. Ustawowej renty minimalnej ani maksymalnej nie ma; w jednym roku możesz zebrać najwyżej 5 punktów. Kwoty bazowe są indeksowane co roku od 1 stycznia. Renta nie jest opodatkowana.

Do renty możesz pracować bez ograniczeń – nie jest obniżana, a Sodra co roku przelicza ją o nowe składki. Po osiągnięciu wieku emerytalnego renta zamienia się w emeryturę.

Renta z Litwy a polskie orzeczenie

Każdy kraj ocenia niezdolność do pracy według własnych przepisów. Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS czy polskie orzeczenie o niepełnosprawności nie przenosi się automatycznie do Litwy (i odwrotnie) – może się zdarzyć, że w jednym kraju dostaniesz rentę, a w drugim nie, albo w innej wysokości.

• Lata z Polski się liczą do wymaganego okresu ubezpieczenia (zasada sumowania okresów).
• Dokumentacja medyczna dołączona do wniosku trafia do wszystkich instytucji, a badania lekarskie przeprowadza zwykle kraj, w którym mieszkasz.
• Renta przyjdzie do Polski. Rentę ze składek z Litwy dostaniesz także wtedy, gdy mieszkasz w Polsce. Wyjątkiem mogą być świadczenia niezależne od składek, np. dopłaty dla osób o niskich dochodach.

Jak złożyć wniosek o rentę z Litwy

Mieszkasz w Polsce? Wniosek o rentę składasz w ZUS – na formularzu ERN z załącznikiem ERZ i formularzem E 207 PL (wpisz wszystkie kraje, w których pracowałeś, i numer ubezpieczenia na Litwie); dołącz zaświadczenie o stanie zdrowia (druk OL-9) i dokumentację medyczną. ZUS przekaże wniosek do instytucji na Litwie. Sprawy dotyczące Litwy prowadzi Oddział ZUS w Szczecinie, ale wniosek złożysz w każdej placówce ZUS albo przez PUE ZUS.

Mieszkasz na Litwie? Składasz jeden wniosek na miejscu, a tamtejsza instytucja przekaże go do ZUS.

Najpierw agencja musi ustalić poziom utraty uczestnictwa. Potem od razu składasz wniosek o rentę w Sodrze (sodra.lt) – przez konto na portalu gyventojai.sodra.lt, pocztą albo w oddziale. Sodra wydaje decyzję w ciągu 30 dni kalendarzowych. Renta należy się od miesiąca, w którym ustalono niepełnosprawność, ale przy spóźnionym wniosku – najwyżej za 12 miesięcy wstecz.

Zobacz też: Emerytura na Litwie · Praca na Litwie – gdzie szukać, zarobki i pierwsze kroki

Źródła

• MISSOC – porównawcze tabele zabezpieczenia społecznego w UE (stan na 1 stycznia 2026)
• Sodra – renta z tytułu niepełnosprawności (negalios pensija)
• Sodra – jak liczy się emeryturę i rentę (kwoty na 2026 r.)
• Sodra – renta socjalna dla osób z niepełnosprawnością (šalpos negalios pensija)
• ZUS – składanie wniosku o emeryturę lub rentę przez osobę, która pracowała w kilku państwach UE
• Komisja Europejska – renty z tytułu niezdolności do pracy w UE (po angielsku)

Stan na październik 2026 r. Kwoty i zasady zmieniają się co roku – przed decyzją sprawdź je w instytucji na Litwie.