Łotewski system emerytalny ma trzy filary. Pierwszy to państwowa emerytura (vecuma pensija – emerytura z tytułu wieku) liczona z wirtualnego kapitału, czyli sumy twoich składek. Drugi to obowiązkowy fundusz kapitałowy (dla urodzonych po 1 lipca 1971 r.), a trzeci – dobrowolne oszczędzanie. Emerytury przyznaje i wypłaca VSAA (Valsts sociālās apdrošināšanas aģentūra – łotewska agencja ubezpieczeń społecznych).
Na Łotwie na emeryturę przechodzisz w wieku 65 lat. Granica jest wspólna dla kobiet i mężczyzn i w 2026 r. już nie rośnie – wiek emerytalny był podnoszany stopniowo, a 65 lat obowiązuje od 2025 r.
Wiek emerytalny nie zależy od stażu ani od liczby wpłaconych składek, tylko od daty urodzenia. Długość życia ma za to wpływ na wysokość emerytury: twój kapitał dzieli się przez liczbę lat, przez które statystycznie będziesz pobierać świadczenie (więcej w części o kwocie).
Niższy wiek emerytalny mają tylko wąskie grupy, np. osoby, które do 1996 r. pracowały w szczególnie ciężkich lub szkodliwych warunkach (tzw. lista nr 1 i 2), osoby niewidome i osoby z karłowatością oraz uczestnicy likwidacji skutków awarii w Czarnobylu.
Do łotewskiej emerytury potrzebujesz co najmniej 20 lat ubezpieczenia (apdrošināšanas stāžs). Oba warunki muszą być spełnione jednocześnie: wiek 65 lat i 20 lat stażu. Na Łotwie nie ma pojęcia „pełnego stażu” – każdy kolejny rok podnosi kapitał, a więc i emeryturę.
Lata pracy w Polsce i w innych krajach UE/EOG liczą się do tych 20 lat (zasada sumowania okresów). Dzięki temu możesz dostać emeryturę z Łotwy nawet po kilku latach pracy tam – ale VSAA zapłaci tylko za okresy ubezpieczenia na Łotwie.
Emerytura z I filaru jest liczona ze wzoru P = K / G:
Składki liczą się od zarobków do rocznego limitu 105 300 €. Jeśli należysz do II filaru, przy przejściu na emeryturę możesz dołączyć zgromadzone tam pieniądze do kapitału z I filaru albo kupić za nie dożywotnią rentę w firmie ubezpieczeniowej.
Emerytura na Łotwie po 5 albo 10 latach – stałych kwot nie ma, bo wszystko zależy od zapłaconych składek. Im krótszy okres pracy na Łotwie, tym mniejszy kapitał K i niższa emerytura. Krótka praca na Łotwie nie przekreśla prawa do świadczenia, jeśli razem z latami z Polski masz 20 lat stażu.
Emerytura minimalna (od 1 stycznia 2026): podstawa wynosi 213 € (255 € dla osób niepełnosprawnych od dzieciństwa), a minimalna emerytura to 1,2 tej podstawy plus 2% podstawy za każdy rok stażu ponad 20 lat. W praktyce:
Emerytury maksymalnej nie ma. Jeśli nie masz prawa do emerytury (np. brakuje ci stażu), możesz dostać państwowy zasiłek socjalny (valsts sociālā nodrošinājuma pabalsts).
Indeksacja odbywa się co roku 1 października. W 2026 r. emerytury wzrosły o 4,24% przy stażu do 29 lat, o 4,56% przy 30–39 latach, o 4,89% przy 40–44 latach i o 5,22% przy 45 latach i więcej. Indeksuje się tylko część emerytury nieprzekraczającą średniej płacy, od której płaci się składki. Na emeryturze możesz pracować bez limitu zarobków, a od 1 kwietnia 2026 r. VSAA sama przelicza emeryturę, jeśli po jej przyznaniu wpłaciłeś nowe składki.
Wcześniejszą emeryturę (priekšlaicīgā vecuma pensija) możesz dostać 2 lata przed wiekiem emerytalnym, czyli od 63 lat, jeśli masz co najmniej 30 lat ubezpieczenia. Do 65. roku życia dostajesz jednak tylko 50% wyliczonej emerytury, a pełną kwotę – dopiero po osiągnięciu wieku emerytalnego. Na wcześniejszej emeryturze nie możesz pracować: jeśli zaczniesz pracę, wypłata zostanie wstrzymana.
Od 60 lat (5 lat wcześniej) mogą przejść m.in. rodzice, którzy wychowali pięcioro lub więcej dzieci albo co najmniej przez 8 lat opiekowali się dzieckiem z niepełnosprawnością (wymagane 25 lat stażu), oraz osoby represjonowane politycznie (30 lat stażu).
Łotwa stosuje unijne zasady koordynacji zabezpieczenia społecznego (rozporządzenie 883/2004 – obowiązuje w krajach UE, na Islandii, w Liechtensteinie, Norwegii i Szwajcarii). Dla ciebie oznacza to trzy rzeczy:
Jeśli w jakimś kraju byłeś ubezpieczony krócej niż rok, ten kraj może nie wypłacać osobnej emerytury – ale te miesiące nie przepadną, uwzględni je inny kraj przy obliczaniu twojej emerytury.
Mieszkasz w Polsce? Nie składasz osobnego wniosku na Łotwie. Jeden wniosek o emeryturę składasz w ZUS – na formularzu EMP z załącznikiem EMZ oraz formularzem E 207 PL, w którym wpisujesz wszystkie kraje, w których pracowałeś, i swój numer ubezpieczenia na Łotwie. ZUS przekaże wniosek do instytucji na Łotwie, a każdy kraj przyśle ci osobną decyzję. Sprawy dotyczące Łotwy prowadzi Oddział ZUS w Szczecinie, ale wniosek złożysz w każdej placówce ZUS albo przez PUE ZUS. Jeśli nigdy nie pracowałeś w Polsce, wniosek składasz w kraju, w którym byłeś ostatnio ubezpieczony.
Mieszkasz na Łotwie? Składasz jeden wniosek na miejscu, a tamtejsza instytucja przekaże go do ZUS.
Emeryturę przyznaje VSAA (vsaa.gov.lv). Nie przychodzi automatycznie – trzeba złożyć wniosek, najwcześniej miesiąc przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Jeśli spóźnisz się z wnioskiem, VSAA wypłaci emeryturę najwyżej za 6 miesięcy wstecz. Wniosek złożysz przez portal latvija.gov.lv, w oddziale VSAA albo przez instytucję emerytalną w kraju, w którym mieszkasz. Na portalu latvija.gov.lv sprawdzisz też e-usługi VSAA, m.in. prognozę wysokości swojej emerytury.
Zobacz też: Renta na Łotwie · Praca na Łotwie – gdzie szukać, zarobki i pierwsze kroki
Stan na październik 2026 r. Kwoty i wiek emerytalny zmieniają się co roku – przed decyzją sprawdź je w instytucji na Łotwie.
poleca:
