W Czechach podstawą jest państwowe, obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne (důchodové pojištění), finansowane na bieżąco ze składek pracowników i samozatrudnionych. Emerytura z tytułu wieku to starobní důchod, a przyznaje ją i wypłaca ČSSZ (Česká správa sociálního zabezpečení – czeski odpowiednik ZUS). Obok jest tylko dobrowolne oszczędzanie (III filar).
Wiek emerytalny w Czechach (důchodový věk) zależy od roku urodzenia. Dla mężczyzn rósł o 2 miesiące na każdy rocznik do 65 lat (rocznik 1965), a od rocznika 1966 rośnie o 1 miesiąc na rocznik aż do 67 lat. Te 67 lat obejmie urodzonych po 1988 r. – granica zostanie osiągnięta w 2056 r.
Kobiety urodzone do 1972 r. przechodzą na emeryturę wcześniej, jeśli wychowały dzieci. Im więcej dzieci, tym niższy wiek. Od rocznika 1973 wiek kobiet jest taki sam jak mężczyzn, bez względu na liczbę dzieci. Przykłady według tabeli ČSSZ (lata + miesiące):
W 2026 r. MISSOC podaje wiek emerytalny 64 lata i 6 miesięcy dla mężczyzn i dla kobiet bez dzieci lub z jednym dzieckiem, 63 lata i 8 miesięcy dla kobiet z dwojgiem dzieci, 62 lata i 8 miesięcy przy trojgu lub czworgu dzieci i 61 lat i 8 miesięcy przy pięciorgu lub więcej.
Dla urodzonych w latach 1974–1988 obowiązuje prosta zasada: do 65 lat i 8 miesięcy dolicza się tyle miesięcy, ile lat dzieli twój rok urodzenia od 1973. Przykład: rocznik 1977 – 66 lat, rocznik 1985 – 66 lat i 8 miesięcy. Swój dokładny wiek (w starszych rocznikach liczy się też miesiąc urodzenia) sprawdzisz w kalkulatorze na stronie ČSSZ.
Do czeskiej emerytury w normalnym wieku potrzebujesz 35 lat ubezpieczenia (doba pojištění). Liczą się tu też tzw. okresy zastępcze (náhradní doby), np. opieka nad małym dzieckiem albo okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Jeśli nie masz 35 lat, wystarczy 30 lat bez okresów zastępczych. Jest też furtka dla osób z krótszym stażem: jeśli przekroczysz wiek emerytalny mężczyzn co najmniej o 2 lata, wystarczy 20 lat ubezpieczenia (albo 15 lat bez okresów zastępczych).
Lata pracy w Polsce i innych krajach UE/EOG liczą się do tych 35 lat (zasada sumowania okresów). Dzięki temu możesz dostać emeryturę z Czech nawet po kilku latach pracy tam – ale ČSSZ zapłaci tylko za okresy ubezpieczenia w Czechach.
Czeska emerytura składa się z dwóch części:
Podstawę wymiaru liczy się ze średnich zarobków z całej kariery – od roku po ukończeniu 18 lat (najwcześniej od 1986 r.) do roku przed przejściem na emeryturę. Zarobki przelicza się na dzisiejsze płace, a potem „spłaszcza”: w 2026 r. zarobki do 21 546 Kč miesięcznie liczą się w 99%, część od 21 546 Kč do 195 868 Kč – w 26%, a powyżej 195 868 Kč nie liczy się wcale. Dlatego osoby z niskimi zarobkami dostają stosunkowo wysoką emeryturę, a z wysokimi – stosunkowo niską.
Reforma obniża stawkę za rok ubezpieczenia o 0,005 punktu procentowego rocznie: 1,5% w 2025 r., 1,495% w 2026 r., 1,49% w 2027 r., aż do 1,45% od 2035 r.
Emerytura z Czech po 5 albo 10 latach – stałych kwot nie ma. Ze wzoru wynika, że za 10 lat ubezpieczenia część procentowa wynosi 14,95% podstawy wymiaru, a za 5 lat – 7,475% (stawka z 2026 r.). Jeśli prawo do emerytury masz dopiero dzięki latom z Polski, ČSSZ wylicza emeryturę teoretyczną, a wypłaca tylko taką część, jaka odpowiada latom ubezpieczenia w Czechach.
Emerytury rosną automatycznie co roku od stycznia – o 100% wzrostu cen i jedną trzecią realnego wzrostu płac. Na emeryturze możesz pracować bez limitu zarobków; od 2025 r. pracujący emeryci płacą niższe składki, ale ich emerytura nie jest już przeliczana. Jeśli po osiągnięciu wieku emerytalnego pracujesz i nie pobierasz emerytury, za każde 90 dni pracy emerytura rośnie o 1,5% podstawy wymiaru.
Wcześniejszą emeryturę (předčasný starobní důchod) możesz dostać najwyżej 3 lata przed swoim wiekiem emerytalnym, jeśli masz co najmniej 40 lat ubezpieczenia (z okresami zastępczymi). Za każde rozpoczęte 90 dni przed wiekiem emerytalnym część procentowa spada o 1,5% podstawy wymiaru (przy 45 latach ubezpieczenia – o 0,75%). To obniżka na stałe, także po osiągnięciu normalnego wieku. Wcześniejsza emerytura należy się najwcześniej od dnia złożenia wniosku. Do czasu osiągnięcia wieku emerytalnego możesz dorabiać tylko symbolicznie: poniżej 4 500 Kč brutto miesięcznie albo poniżej 12 000 Kč na umowie o wykonanie pracy (dohoda o provedení práce).
Od 1 stycznia 2025 r. osoby wykonujące szczególnie ciężką pracę (tzw. kategoria 4 – pył, hałas, wibracje, upał, substancje chemiczne) mogą przejść na emeryturę wcześniej bez potrąceń: przy co najmniej 2 200 przepracowanych zmianach o 15 miesięcy, przy 4 400 zmianach o 30 miesięcy (i miesiąc więcej za każde kolejne 74 zmiany), najwyżej o 60 miesięcy.
Czechy stosują unijne zasady koordynacji zabezpieczenia społecznego (rozporządzenie 883/2004 – obowiązuje w krajach UE, na Islandii, w Liechtensteinie, Norwegii i Szwajcarii). Dla ciebie oznacza to trzy rzeczy:
Jeśli w jakimś kraju byłeś ubezpieczony krócej niż rok, ten kraj może nie wypłacać osobnej emerytury – ale te miesiące nie przepadną, uwzględni je inny kraj przy obliczaniu twojej emerytury.
Mieszkasz w Polsce? Nie składasz osobnego wniosku w Czechach. Jeden wniosek o emeryturę składasz w ZUS – na formularzu EMP z załącznikiem EMZ oraz formularzem E 207 PL, w którym wpisujesz wszystkie kraje, w których pracowałeś, i swój numer ubezpieczenia w Czechach. ZUS przekaże wniosek do instytucji w Czechach, a każdy kraj przyśle ci osobną decyzję. Sprawy dotyczące Czech prowadzi Oddział ZUS w Nowym Sączu, ale wniosek złożysz w każdej placówce ZUS albo przez PUE ZUS. Jeśli nigdy nie pracowałeś w Polsce, wniosek składasz w kraju, w którym byłeś ostatnio ubezpieczony.
Mieszkasz w Czechach? Składasz jeden wniosek na miejscu, a tamtejsza instytucja przekaże go do ZUS.
Emeryturę przyznaje ČSSZ (cssz.gov.cz). Nie przychodzi sama – musisz złożyć wniosek, najwcześniej 4 miesiące przed dniem, od którego chcesz dostawać emeryturę. Wniosek spisze z tobą urzędnik w oddziale ČSSZ właściwym dla twojego miejsca zamieszkania (warto wcześniej umówić wizytę przez system rezerwacji ČSSZ) albo złożysz go online przez ePortál ČSSZ, np. z bankową identyfikacją elektroniczną (bankovní identita). Na ePortálu możesz zamówić wyciąg z okresów ubezpieczenia (IOLDP – Informativní osobní list důchodového pojištění) i sprawdzić orientacyjną wysokość emerytury w aplikacji IDA.
Zobacz też: Renta w Czechach · Praca w Czechach – gdzie szukać, zarobki i pierwsze kroki
Stan na październik 2026 r. Kwoty i wiek emerytalny zmieniają się co roku – przed decyzją sprawdź je w instytucji w Czechach.
poleca:
