Szwajcarski system emerytalny ma trzy filary. 1. filar to państwowa AHV (Alters- und Hinterlassenenversicherung, fr. AVS – ubezpieczenie emerytalne i rentowe dla wszystkich, którzy w Szwajcarii mieszkają albo pracują), finansowana na bieżąco ze składek i podatków. 2. filar to obowiązkowa kasa emerytalna pracodawcy (BVG, berufliche Vorsorge) – dla pracowników zarabiających ponad 22 680 CHF rocznie, oparta na oszczędzaniu na własnym koncie. 3. filar to dobrowolne oszczędzanie z ulgą podatkową.
Mężczyźni przechodzą na emeryturę AHV w wieku 65 lat. Wiek kobiet od 2025 r. rośnie o 3 miesiące rocznie:
Ten sam wiek obowiązuje w 2. filarze (BVG). Wiek nie zależy od długości życia. Kobiety z roczników 1961–1969, które nie przejdą na emeryturę wcześniej, dostają dożywotni dodatek od 13 do 160 CHF miesięcznie – zależnie od rocznika i dochodu.
Do emerytury AHV wystarczy jeden pełny rok składek. Pełną emeryturę dostaniesz tylko wtedy, gdy płaciłeś składki co roku od 21. roku życia do wieku emerytalnego – to 44 lata. Każdy brakujący rok zmniejsza emeryturę zwykle co najmniej o 1/44.
W 2. filarze nie ma minimalnego stażu – dostajesz to, co uzbierałeś na koncie.
Szwajcaria stosuje unijne zasady koordynacji dzięki umowie z UE: lata pracy w Polsce i innych krajach UE/EFTA liczą się do stażu, ale AHV płaci tylko za lata ubezpieczenia w Szwajcarii.
1. filar (AHV) – emerytura zależy od dwóch rzeczy: liczby lat składek (to decyduje o tzw. skali – pełna to skala 44) i średnich rocznych dochodów przez całe życie (przeliczonych na dzisiejsze płace, z dodatkami za wychowywanie dzieci i opiekę). Dochody małżonków z lat małżeństwa dzieli się po połowie (splitting).
Szwajcaria – emerytura po 5 latach (albo po 10): stałej kwoty nie ma. Z zasady 1/44 wynika, że po 5 latach składek dostaniesz około 5/44 (ok. 11%), a po 10 latach – ok. 10/44 (ok. 23%) emerytury, jaka należałaby ci się przy pełnym stażu i tych samych zarobkach. Kwoty minimalne i maksymalne dotyczą tylko pełnych emerytur – niepełna emerytura może być niższa niż 1 260 CHF.
2. filar (BVG) – roczna emerytura to 6,8% kapitału uzbieranego na twoim koncie (składki + odsetki). Ustawowe minimum dotyczy części pensji między 26 460 a 90 720 CHF rocznie; wiele kas daje więcej, niż wymaga ustawa.
Ludziom z niską emeryturą AHV przysługują świadczenia uzupełniające (Ergänzungsleistungen, EL) – ale tylko przy mieszkaniu w Szwajcarii. Na emeryturze możesz pracować bez obniżenia świadczeń; dochód do 1 400 CHF miesięcznie jest wtedy zwolniony ze składek. Emerytury podlegają podatkowi.
Emeryturę AHV możesz pobierać wcześniej – od 63 lat (kobiety z roczników 1961–1969 od 62 lat), w całości albo w części (od 20 do 80%). Specjalnych warunków nie ma, ale emerytura jest na stałe niższa – od 0,6% do 13,6%, zależnie od liczby miesięcy. Przy średnich dochodach do 60 480 CHF rocznie obniżka jest o 40% mniejsza, a kobiety z roczników 1961–1969 mają dożywotnio niższe stawki obniżki.
W 2. filarze też możesz przejść na emeryturę od 63 lat, ale z niższym współczynnikiem przeliczenia. Osoby po 60. roku życia, którym skończył się zasiłek dla bezrobotnych, mogą dostać świadczenie pomostowe (Überbrückungsleistung) do wieku emerytalnego.
Wypłata 2. filaru przy wyjeździe: jeśli na stałe wyjeżdżasz do Polski albo innego kraju UE/EFTA i podlegasz tam obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, nie możesz wypłacić gotówką obowiązkowej części kapitału z 2. filaru (minimum BVG) – dotyczy to wyjazdów po 31 maja 2007 r. Te pieniądze zostają w szwajcarskim 2. filarze. Część ponadobowiązkową (überobligatorisch) wypłacisz gotówką. Czy podlegasz obowiązkowemu ubezpieczeniu za granicą, sprawdza Sicherheitsfonds BVG (fundusz gwarancyjny 2. filaru).
Szwajcaria stosuje unijne zasady koordynacji zabezpieczenia społecznego (rozporządzenie 883/2004 – obowiązuje w krajach UE, na Islandii, w Liechtensteinie, Norwegii i Szwajcarii). Dla ciebie oznacza to trzy rzeczy:
Jeśli w jakimś kraju byłeś ubezpieczony krócej niż rok, ten kraj może nie wypłacać osobnej emerytury – ale te miesiące nie przepadną, uwzględni je inny kraj przy obliczaniu twojej emerytury.
Mieszkasz w Polsce? Nie składasz osobnego wniosku w Szwajcarii. Jeden wniosek o emeryturę składasz w ZUS – na formularzu EMP z załącznikiem EMZ oraz formularzem E 207 PL, w którym wpisujesz wszystkie kraje, w których pracowałeś, i swój numer ubezpieczenia w Szwajcarii. ZUS przekaże wniosek do instytucji w Szwajcarii, a każdy kraj przyśle ci osobną decyzję. Sprawy dotyczące Szwajcarii prowadzi Oddział ZUS w Toruniu, ale wniosek złożysz w każdej placówce ZUS albo przez PUE ZUS. Jeśli nigdy nie pracowałeś w Polsce, wniosek składasz w kraju, w którym byłeś ostatnio ubezpieczony.
Mieszkasz w Szwajcarii? Składasz jeden wniosek na miejscu, a tamtejsza instytucja przekaże go do ZUS.
Emerytura AHV nie przychodzi sama. Jeśli mieszkasz w Szwajcarii, zgłoś się ok. 3–4 miesiące przed osiągnięciem wieku emerytalnego do kasy wyrównawczej (Ausgleichskasse), która ostatnio pobierała twoje składki. Jeśli mieszkasz poza Szwajcarią, twoją sprawą zajmuje się Schweizerische Ausgleichskasse (SAK) w Genewie, część centralnej instytucji ZAS. Wyciąg z twojego konta składek (IK – individuelles Konto) zamówisz bezpłatnie online – z zagranicy przez eService ZAS, a w Szwajcarii na ahv-iv.ch. Emeryturę z 2. filaru wypłaca twoja kasa emerytalna (Pensionskasse) – zgłoś się do niej osobno.
Zobacz też: Renta w Szwajcarii · Praca w Szwajcarii – gdzie szukać, zarobki i pierwsze kroki
Stan na październik 2026 r. Kwoty i wiek emerytalny zmieniają się co roku – przed decyzją sprawdź je w instytucji w Szwajcarii.
poleca:
