Łotwa – umowa o pracę

Na Łotwie umowę o pracę (darba līgums) trzeba zawrzeć na piśmie, zanim zaczniesz pracować. Sporządza się ją po łotewsku, w dwóch egzemplarzach – jeden dostajesz ty.

• Umowa na piśmie przed rozpoczęciem pracy, w języku łotewskim.
• Okres próbny: maksymalnie 3 miesiące (w układzie zbiorowym do 6); nie dotyczy osób poniżej 18 lat.
• Wypowiedzenie: twoje – miesiąc; pracodawcy – zależnie od powodu, zwykle 10 dni albo miesiąc.
• Podstawowa forma to umowa na czas nieokreślony; umowa terminowa najwyżej na 5 lat, sezonowa – do 10 miesięcy w roku.

Rodzaje umów o pracę na Łotwie

Umowa na czas nieokreślony to zasada. Jeśli w umowie nie ma terminu albo umowa terminowa jest niedozwolona, traktuje się ją jako bezterminową.

Umowa na czas określony (uz noteiktu laiku) jest dozwolona tylko przy pracy z natury krótkotrwałej, np.:

• praca sezonowa,
• zastępstwo nieobecnego pracownika,
• przejściowe zwiększenie działalności, praca projektowa lub dorywcza.

Może trwać łącznie z przedłużeniami najwyżej 5 lat. Nowa umowa z tym samym pracodawcą zawarta w ciągu 60 dni od końca poprzedniej liczy się jako przedłużenie. Umowa na pracę sezonową może trwać najwyżej 10 miesięcy w roku. Jeśli po upływie terminu dalej pracujesz i nikt nie zakończył umowy, staje się ona bezterminowa.

Niepełny etat to każdy czas pracy krótszy niż normalny dzienny lub tygodniowy. W umowie muszą być podane dokładne godziny, a nie przedział. Jeśli grafik jest w dużej mierze nieprzewidywalny, umowa musi to wskazywać i określać gwarantowaną liczbę płatnych godzin w miesiącu oraz minimalny termin powiadomienia o pracy. Praca ponad uzgodniony niepełny wymiar wymaga pisemnej zgody.

Co musi być w umowie

Umowę zawiera się na piśmie przed rozpoczęciem pracy, w dwóch egzemplarzach. Jeśli nie ma pisemnej umowy i strony nie udowodnią czego innego, przyjmuje się, że pracujesz od 3 miesięcy. Umowa musi być w języku państwowym, czyli po łotewsku. Jeśli nie znasz dobrze łotewskiego, pracodawca musi ci dać pisemną informację o warunkach umowy w języku, który rozumiesz.

W umowie muszą się znaleźć m.in.:

• dane stron i data rozpoczęcia pracy,
• przy umowie terminowej – przewidywany czas trwania albo warunek zakończenia pracy,
• miejsce pracy, zawód i opis obowiązków,
• wynagrodzenie i terminy wypłaty,
• czas pracy,
• wymiar urlopu wypoczynkowego,
• okres wypowiedzenia,
• okres próbny (jeśli jest),
• odniesienie do układu zbiorowego, jeśli obowiązuje.

Część tych punktów może odsyłać do ustawy, układu zbiorowego albo regulaminu pracy. Wszystkie zmiany w umowie wprowadza się na piśmie. Przed rozpoczęciem pracy przechodzisz szkolenie BHP i – zależnie od stanowiska – obowiązkowe badanie lekarskie.

Okres próbny i wypowiedzenie

Okres próbny (pārbaudes laiks) nie jest obowiązkowy i musi być zapisany w umowie. Trwa najwyżej 3 miesiące; układ zbiorowy ze związkiem zawodowym może go wydłużyć do 6 miesięcy. Przy umowie na czas określony do 6 miesięcy – najwyżej miesiąc, do roku – najwyżej 2 miesiące. Osoby poniżej 18 lat nie mają okresu próbnego. Czas choroby i innych usprawiedliwionych nieobecności się do niego nie wlicza. W okresie próbnym każda strona może rozwiązać umowę na piśmie z 3-dniowym wypowiedzeniem, a pracodawca nie musi podawać powodu.

Wypowiedzenie:

• ty – na piśmie z miesięcznym wyprzedzeniem, chyba że umowa lub układ zbiorowy przewidują krótszy termin,
• pracodawca – tylko z powodów wskazanych w ustawie (np. redukcja etatów); okres wypowiedzenia zależy od powodu i wynosi zero, 10 dni albo miesiąc,
• od wypowiedzenia możesz się odwołać do sądu w ciągu miesiąca od jego otrzymania.

Odprawa (atlaišanas pabalsts) przy zwolnieniu m.in. z powodu redukcji wynosi, jeśli umowa lub układ zbiorowy nie dają więcej:

• staż poniżej 5 lat – przeciętne wynagrodzenie za miesiąc,
• od 5 do 10 lat – za 2 miesiące,
• od 10 do 20 lat – za 3 miesiące,
• ponad 20 lat – za 4 miesiące.

Gdy umowa się kończy, a nie wykorzystałeś urlopu, pracodawca musi ci za niego zapłacić – to jedyny przypadek, w którym urlop zamienia się na pieniądze.

Zobacz też: Zarobki i płaca minimalna na Łotwie · Czas pracy na Łotwie · Urlop i święta na Łotwie · Praca na Łotwie – gdzie szukać, zarobki i pierwsze kroki

Źródła

• Łotewska ustawa – Prawo pracy (Darba likums), tłumaczenie angielskie
• Państwowa Inspekcja Pracy (VDI) – wymogi zatrudnienia na Łotwie
• VDI – czas pracy
• Ministerstwo Opieki Społecznej Łotwy – informacje dla pracowników
• Eurofound – odprawy na Łotwie (baza przepisów)
• Ministerstwo Opieki Społecznej – wyciąg z Prawa pracy: urlop wypoczynkowy (PDF)
• EURES – warunki życia i pracy na Łotwie

Stan na 19.10.2026. Kwoty i przepisy zmieniają się zwykle od 1 stycznia albo w połowie roku – przed decyzją sprawdź je u źródła.