Rentę z tytułu niezdolności do pracy nazywa się w Portugalii pensão de invalidez. Wypłaca ją Segurança Social z powszechnego systemu ubezpieczeń, a jej wysokość zależy od zarobków i lat składek. Są dwa rodzaje: invalidez relativa (niezdolność do wykonywania swojego zawodu) i invalidez absoluta (niezdolność do jakiejkolwiek pracy).
Rentą objęci są wszyscy pracownicy i samozatrudnieni, bez względu na obywatelstwo i miejsce zamieszkania. Wymagany staż (prazo de garantia):
Rok liczy się, jeśli masz w nim co najmniej 120 dni z zarejestrowanymi zarobkami. Okresy z Polski i innych krajów UE pomagają spełnić ten warunek.
Zwykle najpierw jesteś na zwolnieniu i dostajesz zasiłek chorobowy (subsídio de doença) – najdłużej przez 1095 dni. Jeśli po tym czasie nadal nie możesz pracować i czekasz na ocenę niezdolności, dostajesz tymczasową rentę (pensão provisória) od dnia, w którym kończy się zasiłek.
Niezdolność do pracy ocenia Sistema de Verificação de Incapacidades (SVI – system orzekania o niezdolności w Segurança Social). Lekarz sprawozdawca zbiera dokumentację i przygotowuje raporty, a decyzję podejmuje komisja (Comissão de Verificação de Incapacidade Permanente) złożona z dwóch lekarzy. Bierze ona pod uwagę twoje funkcjonowanie fizyczne, sensoryczne i psychiczne, ogólny stan zdrowia, wiek, kwalifikacje i zdolność do pracy, która ci została.
Prawo do renty nie zależy od rodzaju choroby – nie ma wykazu chorób uprawniających do renty, liczy się to, czy i ile możesz pracować. Jeśli nie zgadzasz się z decyzją, możesz się odwołać do komisji odwoławczej (Comissão de Recurso) – zasiadają w niej dwaj inni lekarze, a trzeciego możesz wskazać ty. Po odmowie nowy wniosek złożysz dopiero po 6 miesiącach. O ponowną ocenę możesz prosić najwcześniej 6 miesięcy po przyznaniu renty, chyba że twój stan się pogorszy.
Rentę liczy się tak samo jak emeryturę: podstawa (średnie miesięczne zarobki z najwyżej 40 lat) × 2% za każdy rok składek (przy karierze ponad 20 lat – stopy od 2,3% do 2%). W specjalnym systemie ochrony stopa wynosi 3% za rok. Przykład: 10 lat składek to 20% podstawy.
Renta nie może być niższa niż minimum (od 1 stycznia 2026, miesięcznie):
Rentę dostajesz 14 razy w roku i jest opodatkowana jak zarobki. Jeśli potrzebujesz stałej pomocy innej osoby, możesz dostać dodatek (complemento por dependência): 131,20 € (1. stopień) albo 236,16 € (2. stopień) miesięcznie od 1 stycznia 2026. Po osiągnięciu wieku emerytalnego (w 2026 r. 66 lat i 9 miesięcy) renta automatycznie zmienia się w emeryturę.
Przy invalidez relativa możesz pracować w innym zawodzie, ale z limitem zarobków: w 1. roku do 2-krotności podstawy, w 2. roku do 1,75-krotności, w 3. roku do 1,5-krotności, a potem do 1,33-krotności. Przy invalidez absoluta nie możesz pracować.
Każdy kraj ocenia niezdolność do pracy według własnych przepisów. Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS czy polskie orzeczenie o niepełnosprawności nie przenosi się automatycznie do Portugalii (i odwrotnie) – może się zdarzyć, że w jednym kraju dostaniesz rentę, a w drugim nie, albo w innej wysokości.
Mieszkasz w Polsce? Wniosek o rentę składasz w ZUS – na formularzu ERN z załącznikiem ERZ i formularzem E 207 PL (wpisz wszystkie kraje, w których pracowałeś, i numer ubezpieczenia w Portugalii); dołącz zaświadczenie o stanie zdrowia (druk OL-9) i dokumentację medyczną. ZUS przekaże wniosek do instytucji w Portugalii. Sprawy dotyczące Portugalii prowadzi I Oddział ZUS w Łodzi, ale wniosek złożysz w każdej placówce ZUS albo przez PUE ZUS.
Mieszkasz w Portugalii? Składasz jeden wniosek na miejscu, a tamtejsza instytucja przekaże go do ZUS.
Rentę przyznaje Segurança Social (seg-social.pt). Wniosek złożysz online przez portal Segurança Social albo w placówce Segurança Social (formularz Requerimento de Pensão de Invalidez – RP 5072; online nie jest potrzebny). Dołącz dokument tożsamości, potwierdzenie IBAN i dokumentację medyczną. Decyzja zapada średnio po 150 dniach. Wszystkie zasady znajdziesz w poradniku Segurança Social o rencie.
Zobacz też: Emerytura w Portugalii · Praca w Portugalii – gdzie szukać, zarobki i pierwsze kroki
Stan na październik 2026 r. Kwoty i zasady zmieniają się co roku – przed decyzją sprawdź je w instytucji w Portugalii.
poleca:
