W Szwajcarii rentę z powodu niezdolności do pracy wypłaca IV (Invalidenversicherung, fr. AI – ubezpieczenie inwalidzkie, część 1. filaru). Jeśli w pracy byłeś też w kasie emerytalnej (2. filar, BVG), dostaniesz z niej osobną rentę. Zasada brzmi: najpierw powrót do pracy (Eingliederung), renta dopiero wtedy, gdy to się nie uda.
IV obejmuje wszystkich, którzy w Szwajcarii mieszkają albo pracują. Żeby dostać rentę IV, musisz:
Renta należy się najwcześniej rok po początku choroby i najwcześniej 6 miesięcy po zgłoszeniu się do IV – dlatego zgłoś się szybko. W 2. filarze minimalnego stażu nie ma; obowiązkowo ubezpieczeni są pracownicy powyżej 17. roku życia, którzy u jednego pracodawcy zarabiają ponad 22 680 CHF rocznie. Lata pracy w Polsce i innych krajach UE pomagają spełnić warunek stażu.
Stopień inwalidztwa ustala kantonalny urząd IV (IV-Stelle) z pomocą regionalnych służb lekarskich. Liczy się utrata zarobków, a nie diagnoza: porównuje się to, ile zarabiałbyś bez choroby, z tym, ile możesz zarobić w pracy, której można od ciebie wymagać – po leczeniu i rehabilitacji. U osób, które nie pracują zawodowo (np. zajmują się domem), ocenia się, czy mogą wykonywać swoje zwykłe zajęcia.
Zasady są takie same w całym kraju, a od decyzji urzędu IV możesz się odwołać. Jeśli zaczniesz zarabiać więcej, niż zakładała ocena, IV sprawdzi stopień inwalidztwa jeszcze raz.
IV (1. filar) – rentę liczy się tak samo jak emeryturę AHV: z liczby lat składek i średnich rocznych dochodów. Pełna renta przy pełnym stażu wynosi w 2026 r. od 1 260 do 2 520 CHF miesięcznie, a od 1 stycznia 2027 r. – od 1 280 do 2 560 CHF. Przy krótszym stażu renta jest proporcjonalnie niższa, a przy niższym stopniu inwalidztwa – to odpowiedni procent pełnej renty. Na każde dziecko (do 18 lat, a w trakcie nauki do 25 lat) dostajesz dodatkowo 40% swojej renty – od 504 do 1 008 CHF przy pełnej rencie. Dwie renty małżonków razem nie mogą przekroczyć 3 780 CHF.
BVG (2. filar) – roczna renta to 6,8% kapitału, który masz na koncie, powiększonego o składki, jakie wpłaciłbyś do wieku emerytalnego (bez odsetek).
Do renty możesz dorabiać. Jeśli jednak zarabiasz więcej, niż przewiduje ocena twojej zdolności do pracy, IV ponownie ustali stopień inwalidztwa. Przy niskich dochodach przysługują świadczenia uzupełniające (EL) – tylko przy mieszkaniu w Szwajcarii. Renta IV zamienia się w emeryturę AHV po osiągnięciu wieku emerytalnego. Renty podlegają podatkowi.
Każdy kraj ocenia niezdolność do pracy według własnych przepisów. Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS czy polskie orzeczenie o niepełnosprawności nie przenosi się automatycznie do Szwajcarii (i odwrotnie) – może się zdarzyć, że w jednym kraju dostaniesz rentę, a w drugim nie, albo w innej wysokości.
Mieszkasz w Polsce? Wniosek o rentę składasz w ZUS – na formularzu ERN z załącznikiem ERZ i formularzem E 207 PL (wpisz wszystkie kraje, w których pracowałeś, i numer ubezpieczenia w Szwajcarii); dołącz zaświadczenie o stanie zdrowia (druk OL-9) i dokumentację medyczną. ZUS przekaże wniosek do instytucji w Szwajcarii. Sprawy dotyczące Szwajcarii prowadzi Oddział ZUS w Toruniu, ale wniosek złożysz w każdej placówce ZUS albo przez PUE ZUS.
Mieszkasz w Szwajcarii? Składasz jeden wniosek na miejscu, a tamtejsza instytucja przekaże go do ZUS.
Jeśli mieszkasz w Szwajcarii, zgłaszasz się do urzędu IV w swoim kantonie (IV-Stelle). Jeśli mieszkasz już w Polsce lub innym kraju UE, sprawę prowadzi IV-Stelle für Versicherte im Ausland (IVSTA) w Genewie, część instytucji ZAS – wniosek przekazuje do niej instytucja ubezpieczeniowa z twojego kraju. Nie czekaj z wnioskiem do końca roku oczekiwania: renta należy się najwcześniej 6 miesięcy po zgłoszeniu. O rentę z 2. filaru występujesz osobno w swojej kasie emerytalnej.
Zobacz też: Emerytura w Szwajcarii · Praca w Szwajcarii – gdzie szukać, zarobki i pierwsze kroki
Stan na październik 2026 r. Kwoty i zasady zmieniają się co roku – przed decyzją sprawdź je w instytucji w Szwajcarii.
poleca:
