W Wielkiej Brytanii nie ma jednej „renty”. Jeśli choroba nie pozwala ci pracować, możesz dostać New Style ESA (Employment and Support Allowance – zasiłek z ubezpieczenia, zależny od składek NI) albo Universal Credit (zasiłek zależny od dochodów, z dodatkiem dla chorych). Oba wypłaca DWP, a o niezdolności decyduje Work Capability Assessment (WCA – ocena zdolności do pracy). Osobno jest PIP (Personal Independence Payment) – to nie renta, tylko pomoc na dodatkowe koszty życia z niepełnosprawnością.
New Style ESA możesz dostać, jeśli jesteś przed wiekiem emerytalnym, masz chorobę lub niepełnosprawność, która ogranicza twoją pracę, i zapłaciłeś wystarczająco składek NI – zwykle w ciągu ostatnich 2–3 lat (kredyty NI też się liczą). ESA nie zależy od oszczędności ani dochodów partnera.
Gdy jesteś na zwolnieniu, najpierw pracodawca płaci Statutory Sick Pay (SSP – ustawowy zasiłek chorobowy): do 123,25 £ tygodniowo przez maks. 28 tygodni. W tym czasie nie dostaniesz ESA, ale wniosek możesz złożyć do 3 miesięcy przed końcem SSP.
Universal Credit jest dla osób w wieku od 18 lat, mieszkających w UK, z oszczędnościami do 16 000 £; para składa wspólny wniosek. Możesz mieć UC razem z ESA albo zamiast niej – wtedy UC jest pomniejszany o kwotę ESA.
PIP dostaniesz od 16 lat do wieku emerytalnego, jeśli masz długotrwałą chorobę lub niepełnosprawność i trudności z codziennymi czynnościami lub poruszaniem się przez co najmniej 12 miesięcy. Musisz mieszkać w Anglii, Szkocji lub Walii co najmniej 2 z ostatnich 3 lat. PIP nie zależy od dochodów ani oszczędności i możesz go mieć, nawet jeśli pracujesz.
Jeśli choroba trwa dłużej niż 7 dni, potrzebujesz fit note (zwolnienie lekarskie, dawniej sick note). Wystawi je lekarz rodzinny (GP), lekarz w szpitalu, pielęgniarka, terapeuta zajęciowy, farmaceuta albo fizjoterapeuta. Przynoś kolejne fit notes, dopóki nie dostaniesz decyzji.
Potem przychodzi Work Capability Assessment. Najpierw wypełniasz kwestionariusz o swoim zdrowiu (w ESA: ESA50, w Universal Credit: UC50) i możesz dołączyć dokumentację medyczną. Potem jest rozmowa z pracownikiem ochrony zdrowia – osobiście, przez wideo albo telefon; możesz przyjść z kimś bliskim. Decyzję wydaje DWP.
Wykaz chorób uprawniających do renty? Na GOV.UK nie ma takiej listy. WCA ma ustalić, jak bardzo choroba lub niepełnosprawność ogranicza twoją zdolność do pracy – liczy się to, co możesz zrobić, a nie sama diagnoza. Tak samo PIP przyznaje się według trudności z codziennymi czynnościami i poruszaniem się. Jeśli twoje zdrowie się zmieni, możesz zostać ponownie oceniony – DWP przyśle list.
New Style ESA (stawki 2026/27, od kwietnia 2026):
Universal Credit (miesięcznie): podstawa dla osoby samotnej 338,58 £ (do 25 lat) albo 424,90 £ (25 lat i więcej). Dodatek LCWRA przy wniosku od 6 kwietnia 2026: 429,80 £, jeśli choroba jest ciężka i nie rokuje poprawy albo jesteś u schyłku życia, a 217,26 £, jeśli stan oceniono jako mniej ciężki lub może się poprawić. Kto zgłosił chorobę przed 6 kwietnia 2026, ma inne zasady. Do UC może dojść m.in. dopłata do mieszkania – kwota zależy od dochodów.
PIP (tygodniowo, 2026/27): część na codzienne życie 76,70 £ (stawka niższa) albo 114,60 £ (wyższa), część na poruszanie się 30,30 £ albo 80,00 £.
Dorabianie do ESA: możesz pracować mniej niż 16 godzin tygodniowo i zarabiać do 203,50 £ tygodniowo (permitted work) – trzeba to zgłosić w Jobcentre Plus. Wolontariat bez limitu godzin.
Każdy kraj ocenia niezdolność do pracy według własnych przepisów. Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS ani polskie orzeczenie o niepełnosprawności nie przenosi się automatycznie do Wielkiej Brytanii (i odwrotnie) – DWP oceni twoją sytuację sama, zwykle w ramach Work Capability Assessment. Dołącz dokumentację medyczną, także z Polski.
Czy brytyjskie świadczenie można pobierać po przeprowadzce do Polski, zależy od rodzaju świadczenia i umów UK–UE po brexicie – sprawdź to na GOV.UK przed wyjazdem.
Mieszkasz w Polsce? Wniosek o rentę składasz w ZUS – na formularzu ERN z załącznikiem ERZ i formularzem E 207 PL (wpisz wszystkie kraje, w których pracowałeś, i numer ubezpieczenia w Wielkiej Brytanii); dołącz zaświadczenie o stanie zdrowia (druk OL-9) i dokumentację medyczną. ZUS przekaże wniosek do instytucji w Wielkiej Brytanii. Sprawy dotyczące Wielkiej Brytanii prowadzi Oddział ZUS w Gdańsku, ale wniosek złożysz w każdej placówce ZUS albo przez PUE ZUS.
Mieszkasz w Wielkiej Brytanii? Składasz jeden wniosek na miejscu, a tamtejsza instytucja przekaże go do ZUS.
O New Style ESA wnioskujesz w DWP online albo telefonicznie w Jobcentre Plus (0800 055 6688, pon.–pt. 8–17) – GOV.UK – jak złożyć wniosek o ESA. Przygotuj numer National Insurance, dane konta, dane lekarza i fit note. Wniosek o Universal Credit składasz osobno – GOV.UK – choroba i Universal Credit, a o PIP też osobno – GOV.UK – PIP. DWP zwykle odzywa się w ciągu 10 dni roboczych, ale teraz trwa to dłużej.
Zobacz też: Emerytura w Wielkiej Brytanii · Praca w Wielkiej Brytanii – gdzie szukać, zarobki i pierwsze kroki
Stan na październik 2026 r. Kwoty i zasady zmieniają się co roku – przed decyzją sprawdź je w instytucji w Wielkiej Brytanii.
poleca:
