Francuski system emerytalny dla pracowników sektora prywatnego ma dwa obowiązkowe piętra, oba finansowane na bieżąco ze składek. Podstawą jest retraite de base – emerytura podstawowa z l'Assurance retraite (CNAV, państwowy zakład emerytalny dla pracowników). Do tego dochodzi retraite complémentaire Agirc-Arrco – obowiązkowa emerytura uzupełniająca liczona w punktach.
Liczą się dwa progi: âge légal (wiek ustawowy) – najwcześniejszy moment przejścia na zwykłą emeryturę – i 67 lat, kiedy dostajesz pełną stopę (taux plein) nawet bez wymaganych kwartałów.
Reforma z 2023 r. podnosi wiek ustawowy z 62 do 64 lat. Ustawa o finansowaniu zabezpieczenia społecznego na 2026 r. (LFSS 2026) zawiesiła część tych podwyżek: dla emerytur od 1 września 2026 r. kilka roczników ma niższy wiek i krótszy wymagany staż niż w reformie z 2023 r.. Obecne zasady:
Zasady są takie same dla kobiet i mężczyzn.
Do francuskiej emerytury podstawowej nie ma minimalnego stażu. Wystarczy, że masz zaliczony co najmniej 1 kwartał ubezpieczenia (trimestre). Kwartał zaliczasz za zarobki równe co najmniej 150 godzinom płacy minimalnej (SMIC). W Agirc-Arrco też nie ma minimalnego stażu.
Liczba kwartałów decyduje za to o wysokości emerytury. Lata pracy w Polsce i innych krajach UE/EOG liczą się do stażu potrzebnego do pełnej stopy (zasada sumowania okresów), ale Francja płaci emeryturę tylko za lata ubezpieczenia we Francji.
Emerytura podstawowa (rocznie) = średnie roczne zarobki × stopa × liczba twoich kwartałów we Francji / wymagana liczba kwartałów.
Przykład „po 10 latach”: urodziłeś się w 1964 r. (wymagane 170 kwartałów), we Francji masz 40 kwartałów, a dzięki latom z Polski masz pełny staż albo kończysz 67 lat – stopa wynosi 50%. Emerytura podstawowa to 50% × 40/170, czyli 11,76% twoich średnich zarobków z Francji. Po 5 latach (20 kwartałów) – 5,88%.
Agirc-Arrco: emerytura = liczba zebranych punktów × wartość punktu. Punkty zbierasz ze składek od pensji, a punkt jest wart 1,4386 € (wartość roczna od 1 listopada 2025).
Minimum contributif: jeśli masz emeryturę z pełną stopą, ale bardzo niską, emerytura podstawowa jest podnoszona do 756,29 € brutto miesięcznie (od 1 stycznia 2026), a przy co najmniej 120 kwartałach składkowych – do 903,93 €. Przysługuje tylko wtedy, gdy wszystkie twoje emerytury (francuskie i zagraniczne, podstawowe i uzupełniające) nie przekraczają razem 1 410,89 € brutto miesięcznie.
Dla najuboższych seniorów jest ASPA (allocation de solidarité aux personnes âgées) – od 65 lat, do 1 043,59 € miesięcznie dla osoby samotnej i do 1 620,18 € dla pary (od 1 stycznia 2026). Przysługuje tylko, jeśli mieszkasz we Francji na stałe (ponad 9 miesięcy w roku), więc po przeprowadzce do Polski jej nie dostaniesz.
Przed wiekiem ustawowym przejdziesz na emeryturę tylko w szczególnych przypadkach: przy długiej karierze (carrière longue) – od 58 lat, zależnie od roku urodzenia, wieku rozpoczęcia pracy i stażu składkowego; przy niepełnosprawności co najmniej 50% – od 55 lat; przy pracy w trudnych warunkach (konto prewencji zawodowej) – do 2 lat wcześniej; przy trwałej niezdolności z powodu pracy (co najmniej 20%) – od 60 lat.
Na emeryturze możesz dorabiać bez limitu, jeśli masz już wiek ustawowy, pełną stopę i pobierasz wszystkie swoje emerytury (francuskie i zagraniczne). W innym przypadku obowiązują limity.
Francja stosuje unijne zasady koordynacji zabezpieczenia społecznego (rozporządzenie 883/2004 – obowiązuje w krajach UE, na Islandii, w Liechtensteinie, Norwegii i Szwajcarii). Dla ciebie oznacza to trzy rzeczy:
Jeśli w jakimś kraju byłeś ubezpieczony krócej niż rok, ten kraj może nie wypłacać osobnej emerytury – ale te miesiące nie przepadną, uwzględni je inny kraj przy obliczaniu twojej emerytury.
Mieszkasz w Polsce? Nie składasz osobnego wniosku we Francji. Jeden wniosek o emeryturę składasz w ZUS – na formularzu EMP z załącznikiem EMZ oraz formularzem E 207 PL, w którym wpisujesz wszystkie kraje, w których pracowałeś, i swój numer ubezpieczenia we Francji. ZUS przekaże wniosek do instytucji we Francji, a każdy kraj przyśle ci osobną decyzję. Sprawy dotyczące Francji prowadzi I Oddział ZUS w Warszawie, ale wniosek złożysz w każdej placówce ZUS albo przez PUE ZUS. Jeśli nigdy nie pracowałeś w Polsce, wniosek składasz w kraju, w którym byłeś ostatnio ubezpieczony.
Mieszkasz we Francji? Składasz jeden wniosek na miejscu, a tamtejsza instytucja przekaże go do ZUS.
Emeryturę podstawową pracownikom wypłaca l'Assurance retraite, a uzupełniającą – Agirc-Arrco. Wniosek jest jeden: składasz go online na portalu info-retraite.fr i trafia on do wszystkich twoich kas emerytalnych, podstawowych i uzupełniających. Tam też sprawdzisz swój przebieg kariery (relevé de carrière) i zrobisz symulację emerytury. Emerytura nie przychodzi automatycznie – wniosek najlepiej złożyć 6 miesięcy przed datą, od której chcesz ją dostawać.
Zobacz też: Renta we Francji · Praca we Francji – gdzie szukać, zarobki i pierwsze kroki
Stan na październik 2026 r. Kwoty i wiek emerytalny zmieniają się co roku – przed decyzją sprawdź je w instytucji we Francji.
poleca:
