Na Łotwie rentę z tytułu niezdolności do pracy nazywa się invaliditātes pensija (renta inwalidzka). Wypłaca ją VSAA, a niepełnosprawność i stopień utraty zdolności do pracy orzeka państwowa komisja lekarska VDEĀVK.
Rentę możesz dostać, jeśli jesteś ubezpieczony na Łotwie (jako pracownik albo samozatrudniony), nie osiągnąłeś wieku emerytalnego, komisja orzekła u ciebie niepełnosprawność i masz co najmniej 3 lata ubezpieczenia. Ten wymóg jest taki sam bez względu na wiek. Do 3 lat liczą się też okresy z Polski i innych krajów UE/EOG. Nie dostaniesz renty, jeśli pobierasz już emeryturę albo wcześniejszą emeryturę.
Zanim trafisz na rentę, zwykle jesteś na zwolnieniu lekarskim. Za pierwsze dni płaci pracodawca, od 10. dnia lekarz wystawia zwolnienie B i zasiłek chorobowy (slimības pabalsts) płaci VSAA. Przy ciągłej niezdolności do pracy zasiłek przysługuje najwyżej przez 26 tygodni, a za zgodą komisji lekarskiej – do 52 tygodni. Przy przerwach – najwyżej 52 tygodnie w ciągu 3 lat.
Jeśli nie masz 3 lat stażu, zamiast renty możesz dostać państwowy zasiłek socjalny (valsts sociālā nodrošinājuma pabalsts).
O niepełnosprawności decyduje VDEĀVK (Veselības un darbspēju ekspertīzes ārstu valsts komisija – państwowa komisja lekarska do oceny stanu zdrowia i zdolności do pracy). Ocenia ona, jak bardzo ograniczone jest twoje funkcjonowanie i zdolność do pracy, i przyznaje jedną z trzech grup:
Poniżej 25% renty nie ma. Komisja orzeka niepełnosprawność na określony czas albo na stałe; jeśli twój stan się zmieni, zmienia się grupa i kwota renty. Od decyzji komisji możesz się odwołać do jej dyrektora w ciągu miesiąca, a potem do sądu.
Wysokość renty w I i II grupie zależy od twoich zarobków i stażu:
Średnie zarobki liczy się z 36 kolejnych miesięcy z ostatnich 5 lat przed rentą. Jeśli w tym czasie nie pracowałeś 36 miesięcy z rzędu, przyjmuje się 40% średniej krajowej płacy, od której płaci się składki.
Renta minimalna od 1 stycznia 2026: I grupa – 340,80 € (408 € przy niepełnosprawności od dzieciństwa), II grupa – 298,20 € (357 €), III grupa – 213 € (255 €) miesięcznie. Renty maksymalnej nie ma. Renty są indeksowane 1 października – w 2026 r. o 4,24%.
Do renty możesz pracować bez limitu zarobków – renta nie jest zmniejszana. Po osiągnięciu wieku emerytalnego renta zamienia się w emeryturę, która nie może być niższa niż dotychczasowa renta.
Każdy kraj ocenia niezdolność do pracy według własnych przepisów. Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS czy polskie orzeczenie o niepełnosprawności nie przenosi się automatycznie do Łotwy (i odwrotnie) – może się zdarzyć, że w jednym kraju dostaniesz rentę, a w drugim nie, albo w innej wysokości.
Mieszkasz w Polsce? Wniosek o rentę składasz w ZUS – na formularzu ERN z załącznikiem ERZ i formularzem E 207 PL (wpisz wszystkie kraje, w których pracowałeś, i numer ubezpieczenia na Łotwie); dołącz zaświadczenie o stanie zdrowia (druk OL-9) i dokumentację medyczną. ZUS przekaże wniosek do instytucji na Łotwie. Sprawy dotyczące Łotwy prowadzi Oddział ZUS w Szczecinie, ale wniosek złożysz w każdej placówce ZUS albo przez PUE ZUS.
Mieszkasz na Łotwie? Składasz jeden wniosek na miejscu, a tamtejsza instytucja przekaże go do ZUS.
Najpierw składasz wniosek o ocenę niepełnosprawności do komisji VDEĀVK (vdeavk.gov.lv) – także przez e-usługę na jej stronie. Po orzeczeniu niepełnosprawności musisz złożyć wniosek o rentę w VSAA (vsaa.gov.lv) – renta nie przychodzi sama. Wniosek złożysz przez latvija.gov.lv, w oddziale VSAA albo przez instytucję w kraju zamieszkania. Renta należy się od dnia orzeczenia niepełnosprawności, ale przy spóźnionym wniosku – najwyżej za 6 miesięcy wstecz. VSAA rozpatruje wniosek w ciągu 22 dni roboczych.
Zobacz też: Emerytura na Łotwie · Praca na Łotwie – gdzie szukać, zarobki i pierwsze kroki
Stan na październik 2026 r. Kwoty i zasady zmieniają się co roku – przed decyzją sprawdź je w instytucji na Łotwie.
poleca:
