Rentę z tytułu niezdolności do pracy z powodu zwykłej choroby nazywa się w Bułgarii пенсия за инвалидност поради общо заболяване (renta inwalidzka z powodu ogólnego schorzenia). Wypłaca ją NOI ze składek, a jej wysokość zależy od stażu, zarobków i stopnia obniżenia zdolności do pracy. Wypadki przy pracy i choroby zawodowe mają osobne zasady.
Rentą objęci są pracownicy, samozatrudnieni i prawie wszyscy inni ubezpieczeni w bułgarskim systemie (m.in. urzędnicy, rolnicy, członkowie zarządów, osoby pracujące bez umowy o pracę). Wymagany staż zależy od tego, ile miałeś lat, gdy powstała niezdolność do pracy:
Okresy z Polski i innych krajów UE pomagają spełnić ten warunek. Jeśli mimo to nie masz wymaganego stażu, dostaniesz jednorazową pomoc pieniężną w wysokości zasiłku chorobowego za 60 dni roboczych.
Stopień niezdolności ustalają komisje lekarskie: terytorialne (ТЕЛК) i krajowa (НЕЛК). Opierają się na dokumentacji medycznej, a w razie potrzeby na szczegółowym badaniu klinicznym i czynnościowym. Wynikiem jest procent trwale obniżonej zdolności do pracy – zasady są takie same w całym kraju.
Poniżej 50% renty nie ma. Komisja może też orzec potrzebę stałej pomocy innej osoby, np. przy ponad 90% i niemożności samodzielnego wykonywania codziennych czynności. Od decyzji odwołasz się do wyższej komisji lekarskiej albo do sądu. Renta jest przyznawana na okres ustalonej niezdolności, a po osiągnięciu wieku emerytalnego staje się dożywotnia.
Rentę liczy się podobnie jak emeryturę: dochód do obliczenia renty (średni krajowy dochód składkowy z 12 miesięcy × twój indywidualny współczynnik) mnoży się przez 1,35% za każdy rok stażu, a wynik – przez współczynnik zależny od stopnia niezdolności: 0,9 (ponad 90%), 0,7 (71–90%) albo 0,5 (50–70,99%).
Renta nie może być niższa niż ustawowe minimum, liczone jako procent minimalnej emerytury:
Suma wszystkich emerytur i rent jednej osoby (bez dodatków) nie może przekroczyć 1 738,40 € miesięcznie (od 1 stycznia 2026). Renty rosną co roku od 1 lipca – w 2026 r. o 7,8%. Na rencie możesz pracować bez obniżenia świadczenia, a renta nie jest opodatkowana.
Każdy kraj ocenia niezdolność do pracy według własnych przepisów. Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS czy polskie orzeczenie o niepełnosprawności nie przenosi się automatycznie do Bułgarii (i odwrotnie) – może się zdarzyć, że w jednym kraju dostaniesz rentę, a w drugim nie, albo w innej wysokości.
Mieszkasz w Polsce? Wniosek o rentę składasz w ZUS – na formularzu ERN z załącznikiem ERZ i formularzem E 207 PL (wpisz wszystkie kraje, w których pracowałeś, i numer ubezpieczenia w Bułgarii); dołącz zaświadczenie o stanie zdrowia (druk OL-9) i dokumentację medyczną. ZUS przekaże wniosek do instytucji w Bułgarii. Sprawy dotyczące Bułgarii prowadzi I Oddział ZUS w Warszawie, ale wniosek złożysz w każdej placówce ZUS albo przez PUE ZUS.
Mieszkasz w Bułgarii? Składasz jeden wniosek na miejscu, a tamtejsza instytucja przekaże go do ZUS.
Najpierw potrzebujesz orzeczenia komisji lekarskiej (експертно решение ТЕЛК/НЕЛК). Z nim składasz w oddziale terytorialnym NOI wniosek УП-1 o rentę – osobiście, przez pracodawcę albo elektronicznie (podpis kwalifikowany lub kod ПИК). Prawo do renty powstaje od dnia powstania niezdolności ustalonego przez komisję. Zasady i aktualne kwoty znajdziesz na stronie NOI o rentach z powodu ogólnego schorzenia.
Zobacz też: Emerytura w Bułgarii · Praca w Bułgarii – gdzie szukać, zarobki i pierwsze kroki
Stan na październik 2026 r. Kwoty i zasady zmieniają się co roku – przed decyzją sprawdź je w instytucji w Bułgarii.
poleca:
